Προτάσεις για μιά δημοτική κοινωνική πολιτική

Οι κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης

Η δομική οικονομική κρίση του καπιταλισμού δεν είναι ούτε «φυσικό φαινόμενο» ούτε «θεομηνία» αλλά προϊόν και πολιτικών αποφάσεων τόσο σε διεθνές όσο και εθνικό επίπεδο. Όσο αυτή βαθαίνει τόσο οι κοινωνικές της επιπτώσεις γίνονται πιο εμφανείς και πλήττουν όλο και μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού της πόλης και όχι μόνο όσους/ες έχουμε συνηθίσει ως «αναξιοπαθούντες» και «περιθωριακούς»,αστέγους, τοξικομανείς, μετανάστες.

Ο «άγριος καπιταλισμός» της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ άλλαξε δραματικά το τοπίο των εργασιακών σχέσεων. Η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ υιοθετώντας πάγια αιτήματα των εργοδοτών, με προεξάρχοντα το Σύνδεσμο Βιομηχάνων Β. Ελλάδας, έχει αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό την πλήρη και σταθερή απασχόληση με τη μερική.

Έτσι, σύμφωνα με τα στοιχεία των υπηρεσιών του Υπουργείου Εργασίας στην Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας μόνο στο πρώτο εξάμηνο του 2010 , έγιναν

  • 58.352 απολύσεις.
  • 33.466 προσλήψεις, από τις οποίες: οι 16.046 μερικής απασχόλησης, οι 13.330 πλήρους απασχόλησης, οι 4.090 εκ περιτροπής εργασία.

Πρώτα θύματα αυτής της αντεργατικής και αντιλαϊκής πολιτικής οι γυναίκες: πρώτες στις απολύσεις, πρώτες στην ανεργία, πρώτες στην μακροχρόνια ανεργία, πρώτες στη μερική απασχόληση. Ακολουθούν οι μετανάστες και οι νέοι.

Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία:

  • Από τις 58.352 απολύσεις, οι 37345 αφορούσαν γυναίκες, ποσοστό 64%!
  • Από τις 16.046 προσλήψεις μερικής απασχόλησης, οι 11552 αφορούσαν γυναίκες, ποσοστό 72%!
  • Από τις 4.090 προσλήψεις εκ περιτροπής εργασίας, οι 3.190 αφορούσαν γυναίκες, ποσοστό 78%!
  • Σύμφωνα με τα στοιχεία του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας Κ. Μακεδονίας το ποσοστό των ανασφάλιστων ανέρχεται στο 35%!

Τα επόμενα χρόνια, τα φαινόμενα της επελαύνουσας «νέας φτώχειας», της περιθωριοποίησης, του κοινωνικού αποκλεισμού όλο και περισσότερων ανθρώπων θα ενταθούν, με τα αστικά κέντρα να μετατρέπονται σε πεδίο κοινωνικών συγκρούσεων.

Η Αυτοδιοίκηση στην «κλίνη του μνημόνιου 3»

Υπό καθεστώς δημοσιονομικής ομηρίας και νέο-συγκεντρωτικού ασφυκτικού ελέγχου (Εκτελεστική Επιτροπή), με μείωση των κοινωνικών παροχών και αναγκαστική ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών τους, υποδέχτηκαν το 2011 οι ήδη οικονομικά στραγγαλισμένοι «Καλλικράτειοι» δήμοι.

Σύμφωνα με το «κλωνοποιημένο μνημόνιο 3», «για να διασφαλιστεί ότι οι μειώσεις δαπανών από την εφαρμογή του Καλλικράτη συνεισφέρουν στη μείωση του ελλείμματος του κρατικού προϋπολογισμού, η κυβέρνηση μειώνει τις επιχορηγήσεις προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση, σύμφωνα με τις προγραμματισμένες εξοικονομήσεις πόρων κα τη μεταφορά αρμοδιοτήτων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση», δηλ. τουλάχιστον 3 δις ευρώ λιγότερα το διάστημα 2010-13.

Ο Νόμος 3852/2010 επιβάλλει ένα ασφυκτικό πλαίσιο ελέγχου νομιμότητας, που αγγίζει τα όρια ελέγχου σκοπιμότητας, ενώ ιδιαίτερα σκληρή θα είναι η αντιμετώπιση των υπερχρεωμένων Δήμων και Δημοτικών Ενοτήτων που θα υπαχθούν στο διαβόητο «Ταμείο Εξυγίανσης και Αλληλεγγύης»:

-20% τοκοχρεωλύσια σε σχέση με τα τακτικά έσοδα ή 60% χρέος σε σχέση με τα συνολικά έσοδα για τους Δήμους.

-20% τοκοχρεωλύσια σε σχέση με τα τακτικά έσοδα ή…% χρέος σε σχέση με τα συνολικά έσοδα για τις Δημοτικές Ενότητες (το ποσοστό θα καθοριστεί με νόμο).

Η υπαγωγή των Δήμων σ’ αυτό το ταμείο προβλέπει: μείωση έως παρακράτηση της ΣΑΤΑ (Συλλογική Απόφαση Τοπικής Αυτοδιοίκησης), απαγόρευση προσλήψεων, διαρκή έλεγχο κάθε δαπάνης, αύξηση τοπικής φορολογίας, μείωση κοινωνικών παροχών και ουσιαστική απαγόρευση υπερωριών.

Ο νόμος 3861/2010 (πρόγραμμα «Διαύγεια») επιβάλλει μεν τη δημοσιοποίηση κάθε οικονομικής και διοικητικής πράξης, η ελλιπής όμως στελέχωση των υπηρεσιών όσο και οι ανεπάρκειες του αιρετού δυναμικού, ιδίως αυτού που θα ασκήσει διοίκηση, θα οδηγήσει σε σοβαρές νομικές εμπλοκές αιρετούς και διοικητικό προσωπικό.

Παράλληλα όμως, η θεσμοθέτηση Επιτροπής Κοινωνικής Διαβούλευσης και Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, για Δήμους πάνω από 10.000 κατοίκους, καθώς και Συμβουλίου Μεταναστών, ανοίγουν «χαραμάδες» για την παρέμβαση των Κοινωνικών Φορέων στα ζητήματα της καθημερινής ζωής των τοπικών κοινωνιών. Αντίθετα, η κομματικοποίηση ή η υπεριδεολογικοποίηση της αυτοδιοικητικής δράσης θα οδηγούσε στην κοινωνική αφυδάτωση των αυτοδιοικητικών κινήσεων.

Οφείλουμε να διεκδικήσουμε τη συμμετοχή όλων των παρατάξεων σε όλα τα όργανα και τις επιτροπές του Δήμου. Οφείλουμε επίσης να διεκδικήσουμε την εκπροσώπηση των εργαζομένων, των χρηστών και αντιπροσωπευτικών κοινωνικών φορέων στις διοικήσεις των υπό σύσταση Νομικών Προσώπων.

Σε σχέση με το εποχικό προσωπικό και τους συμβασιούχους, επειδή θα υπάρξει μεγάλη ανάγκη προσωπικού λόγω των πολλών νέων μεταφερόμενων αρμοδιοτήτων (Πολεοδομία, Υγεία, Τοπική Ανάπτυξη κ.λ.π.) οφείλουμε να ζητήσουμε την μετατροπή των συμβάσεων σε αορίστου χρόνου όσων εμπίπτουν στην οδηγία 770/79, την παράταση παραμονής του Προσωπικού (ιδιαίτερα στην Καθαριότητα και την Πρόνοια) έως την προκήρυξη των αναγκαίων θέσεων, με την παράλληλη ψήφιση ενισχυμένης μοριοδότησης της προϋπηρεσίας όσων καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες. Και, φυσικά, την απόδοση του συνόλου των αναγκαίων δαπανών για την εφαρμογή των νέων μεταφερόμενων αρμοδιοτήτων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, στο πλαίσιο των προβλέψεων του «Καλλικράτη», μεταξύ των αρμοδιοτήτων με τις οποίες επιφορτίζονται οι δήμοι και οι κοινότητες στον τομέα της κοινωνικής προστασίας και αλληλεγγύης είναι και η συγκρότηση οργανισμών – υπηρεσιών Κοινωνικής Πολιτικής, που θα υλοποιούν 1000 κοινωνικά προγράμματα και θα απασχολούν πανελλαδικά 4500 εργαζόμενους.

Δεδομένου ότι υπάρχει θέμα χρηματοδότησης των εν λόγω προγραμμάτων από το ΕΣΠΑ και επομένως διακοπής τους, οι περισσότεροι από τους απασχολούμενους σ’ αυτά είναι απλήρωτοι. Ενώ ο αρχικός προϋπολογισμός των «δράσεων» που περιλαμβάνουν τα προγράμματα αυτά ανερχόταν στα 140 εκατομμύρια ευρώ, στην πραγματικότητα οι 4500 απασχολούμενοι σ’ αυτά κινδυνεύουν να μείνουν στο δρόμο από 1/1/2011. Επίσης τα προγράμματα αυτά δεν έχουν ενταχθεί ακόμα στους ΟΤΑ.

Η εφαρμογή του ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ απαιτεί δεκάδες νομοθετήματα, προεδρικά διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις. Το πιθανότερο είναι να ζήσουμε ένα λειτουργικό χάος τουλάχιστον διετίας.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να αναλάβει ενεργό ρόλο στην αντιμετώπιση αυτής της πολιτικής σε συμπαράταξη με το εργατικό-συνδικαλιστικό κίνημα και τις κοινωνικές οργανώσεις. Οφείλει να εφαρμόσει πολιτικές που θα απλώνουν ένα δίκτυ προστασίας και κοινωνικής αλληλεγγύης για τους κατοίκους της πόλης, μακριά βέβαια από τη λογική της φιλανθρωπίας και παρεμβάσεων μικρής κλίμακας για επικοινωνιακούς λόγους.

Προτάσεις για μια Δημοτική Κοινωνική Πολιτική

Διεκδικώντας την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου δικτύου δημοτικής κοινωνικής πολιτικής, προκειμένου ο δήμος να ανταποκριθεί στις ανάγκες των κατοίκων της πόλης, η «Θεσσαλονίκη-Ανοιχτή Πόλη» ήδη κατέθεσε στο νέο δημοτικό συμβούλιο την παρακάτω πρότασή της για τη λήψη έκτακτων μέτρων στήριξης των πολιτών που πλήττονται από την κρίση:

  1. Απαλλαγή των ανέργων από τα δημοτικά τέλη
  2. α. Κατάργηση των τροφείων στους βρεφονηπιακούς σταθμούς και των συνδρομών στα προγράμματα των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, β. Διευκόλυνση των εργαζόμενων και ανέργων γυναικών με την ανάπτυξη προγραμμάτων δημιουργικής απασχόλησης για τα παιδιά τους
  3. Σύσταση γραφείου ανέργων σε συνεργασία με τον ΟΑΕΔ, ώστε να βοηθούνται οι άνεργοι στην ανεύρεση εργασίας ή να εντάσσονται σε επιδοτούμενα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης.
  4. Καμιά απόλυση εργαζόμενου από το δήμο μετά την ψήφιση του «Καλλικράτη».
  5. Δωρεάν πρόσβαση των ανασφάλιστων στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας των ΙΚΑ και ΕΣΥ.
  6. Απαλλαγή από τα δημοτικά τέλη των μικρομάγαζων που κινδυνεύουν να κλείσουν. Ενίσχυση συνεταιριστικών προσπαθειών-συνεργασιών των μικροεπαγγελματιών Προώθηση-ενίσχυση εναλλακτικών μορφών οικονομίας (π.χ. ανοιχτά παζάρια) και κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Διεύρυνση των σημερινών δομών και δημιουργία νέων (π.χ. κοινωνικού παντοπωλείου, κοινωνικού φαρμακείου, συσσίτια για απόρους κ.ά.)
  7. Ενίσχυση με προσωπικό των υπηρεσιών υποστήριξης ευπαθών κοινωνικών ομάδων με τη μετακίνηση δημοτικών υπαλλήλων που υπηρετούν ως υπεράριθμοι π.χ. σε γραφεία δημοσίων σχέσεων, γραφεία επικοινωνίας.
  8. Αναστολή πληρωμής των χρεών προς το δήμο -χωρίς προσαυξήσεις- των ανέργων και απόρων συμπολιτών μας που δηλώνουν αδυναμία εξόφλησής τους.
  9. Να αποφασίσει η ΤΕΔΚ τη μείωση κατά 50% του εισιτηρίου εισόδου στους Δημοτικούς Κινηματογράφους-παραστάσεις, συναυλίες, κλπ. που γίνονται υπό την αιγίδα των ΟΤΑ.
  10. Έκδοση «Κάρτας Κοινωνικής Αλληλεγγύης» με δικαιούχους τους: συνταξιούχους του ΟΓΑ, Δικαιούχους του ΕΚΑΣ, Απόρους της Πρόνοιας, τρίτεκνες, πολύτεκνες, μονογονεϊκές οικογένειες και ΑΜΕΑ. Οι κάτοχοι της «Κάρτας Κοινωνικής Αλληλεγγύης» θα μπορούν να αγοράζουν προϊόντα και υπηρεσίες σε προσιτές τιμές ή με έκπτωση, ύστερα από συμφωνία του οικείου Δήμου με τους εκπροσώπους της τοπικής αγοράς. Η τελευταία θα πρέπει να στηριχτεί με μέτρα και πρωτοβουλίες, όπως π.χ. με την πλήρη απαλλαγή από δημοτικά τέλη για τρία χρόνια των νέων επιχειρήσεων που θα έχουν ως έδρα τη Θεσσαλονίκη.
  11. Υπογραφή ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ μεταξύ του Δήμου Θεσσαλονίκης και του Δήμου Θέρμης, ώστε, αντί συμβολικού ενοικίου που θα καταβάλλει ο πρώτος στο δεύτερο, να εξακολουθήσει να λειτουργεί ο Ξενώνας του Κέντρου Υποδοχής Προσφύγων, στην οδό Φιλίππου 26 και Σιατίστης.
  12. Επανασύνδεση-διασφάλιση δωρεάν παροχής ρεύματος, νερού, φυσικού αερίου και σταθερού τηλεφώνου στους δημότες που αδυνατούν να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους.

Δίκαια δημοτικά τέλη με στόχο την κοινωνική αναδιανομή

Τα τέλη αποτελούν μια σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τους δημότες. Αν και καθιερώθηκαν ως «ανταποδοτικά», τα τέλη δεν αντιστοιχούν με τις υπηρεσίες που παρέχει ο Δήμος, ενώ υπολογίζονται και επιβάλλονται με ενιαίο τρόπο, «επί δικαίων και αδίκων». Έτσι, τα δημοτικά τέλη συνεχίζουν να είναι κοινωνικά άδικα, καθώς στον επιμερισμό τους δεν λαμβάνουν υπόψη τις υπαρκτές κοινωνικές ανισότητες.

Η «Θεσσαλονίκη-Ανοιχτή Πόλη» υποστηρίζει ότι τα δημοτικά τέλη πρέπει να βαραίνουν τους υπόχρεους κατοίκους και επιχειρήσεις με δίκαιο και αναλογικό τρόπο και να λειτουργούν στην πράξη αναδιανεμητικά, αντλώντας πόρους από όσους κερδίζουν από την πόλη και αποδίδοντάς τους σε όσους τους έχουν ανάγκη.

Ο Δήμος πρέπει να προχωρήσει στην καθιέρωση ενός κοινωνικά δίκαιου συστήματος τελών που θα ξεκινάει από μηδενική βάση για τα χαμηλά εισοδήματα και κλιμακωτά θα αντλεί πόρους με βάση συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια, επιβαρύνοντας κατά κύριο λόγο όσους αποκομίζουν κέρδη από την εκμετάλλευση της πόλης.

Κοινωνικές υποδομές που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των κατοίκων της Θεσσαλονίκης

Σχολεία και παιδικοί σταθμοί για κάθε οικογένεια: στο δεύτερο δήμο της χώρας βασιλεύει η διπλοβάρδια. Οικόπεδα δεσμευμένα για την κατασκευή σχολικών κτιρίων είτε χάθηκαν είτε γίνονται αντικείμενο σκληρών παζαριών από την Εκκλησία, που αρνείται να τα παραχωρήσει, αν δεν ικανοποιηθούν οι παράλογες οικονομικές της αξιώσεις. Ενώ πολλές από τα υφιστάμενες σχολικές μονάδες – παιδικούς σταθμούς ασφυκτιούν ή έχουν σοβαρά προβλήματα υποδομής και λειτουργίας. Έτσι και φέτος, χιλιάδες παιδιά δε βρήκαν θέση σε δημοτικούς παιδικούς σταθμούς. Η ανάκτηση των οικοπέδων που χάθηκαν και η απαλλοτρίωση ή ανταλλαγή όσων είναι σε ιδιωτικά χέρια με άλλα στο πλαίσιο του ΕΤΕΡΨ («πράσινο ταμείο»), είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για μια δημοτική πολιτική σχολικής στέγης-παράλληλα με τη διεκδίκηση γενναίας κρατικής χρηματοδότησης.

Δωρεάν υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγείας και δημοτικά ιατρεία: Τα δημοτικά ιατρεία είναι ανύπαρκτα, τόσο σε επίπεδο υποδομών, όσο και λειτουργικά. Ενώ, όπου λειτουργούν, καλύπτουν ένα απειροελάχιστο μέρος των μεγάλων αναγκών πρόληψης και πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Είναι αδήριτη ανάγκη να βρουν το διακριτό τους ρόλο στο πλαίσιο του Εθνικού Συστήματος Υγείας μέσα από έναν ειδικό «κοινωνικό προϋπολογισμό», με έμφαση στην αναβάθμιση των κοινωνικών υπηρεσιών, τη στήριξη προγραμμάτων για τη μητέρα, το παιδί, την τρίτη ηλικία, τη βοήθεια στο σπίτι.

Πρωτοβουλίες για την αλληλεγγύη και την εναλλακτική οικονομία: Στο πεδίο της υποστήριξης από το δήμο μορφών εναλλακτικής οικονομίας, επικρατεί το απόλυτο κενό. Ενώ, έντονη είναι η ανάγκη για καινοτόμες πρωτοβουλίες κοινωνικής αλληλεγγύης, όπως ομάδες «δίκαιου εμπορίου», δίκτυα μη-εμπορευματικής ανταλλαγής προϊόντων και υπηρεσιών κ.ά., ώστε να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή κοινωνικά ευαίσθητων πολιτών αλλά και ευπαθών κοινωνικών ομάδων.

Ο Δήμος οφείλει να υποστηρίξει ή να αναλάβει ο ίδιος παρόμοιες δράσεις όχι μόνο παρέχοντας αναγκαία υλική υποστήριξη, αλλά δυναμώνοντας κυρίως την αλληλεγγύη και καταπολεμώντας την αποξένωση όσων πλήττονται από την κρίση.

Ξεκινώντας από τη στήριξη των δικαιωμάτων των εργαζομένων στο Δήμο και την εξασφάλιση μόνιμης και σταθερής δουλειάς, σε αντίθεση με τη σημερινή εργασιακή ομηρία, ο Δήμος πρέπει να αγωνιστεί για την άρση ή τουλάχιστον την άμβλυνση-των σημερινών αδικιών και ανισοτήτων. Μπορεί να επιτελέσει χρήσιμο κοινωνικό και αναπτυξιακό ρόλο, αρκεί να απομακρυνθεί από τα κυρίαρχα νεοφιλελεύθερα δόγματα και την πριμοδότηση των συμφερόντων των λίγων, και να σταθεί στο πλευρό της δοκιμαζόμενης, «ξεχασμένης» κοινωνίας.

Θεσσαλονίκη 20/1/2010

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s