Η μνήμη του ολοκαυτώματος στη Θεσσαλονίκη

27 Ιανουαρίου
Διεθνής ημέρα μνήμης των θυμάτων του Ολοκαυτώματος
(ομόφωνη απόφαση της Γ.Σ. του ΟΗΕ την 1/11/05)

Σαν σήμερα, 27 Ιανουαρίου 1945, ο σοβιετικός στρατός καθώς προέλαυνε προς το Βερολίνο, απελευθέρωσε τους εναπομείναντες ομήρους στο ναζιστικό κολαστήριο του Άουσβιτς-Μπιρκενάου. Εννιά μέρες πριν φτάσει ο Κόκκινος Στρατός, τα ναζιστικά κτήνη εξανάγκασαν 60.000 έγκλειστους στο στρατόπεδο σε «πορεία θανάτου» εξήντα χιλιομέτρων, έως το Βόντισλαβ. Περίπου 15.000 από αυτούς πέθαναν στο δρόμο.

66 χρόνια μετά, την ερχόμενη Κυριακή, η πόλη μας θα τιμήσει τη μνήμη των μαρτύρων του Ολοκαυτώματος στο μνημείο τους, στις παρυφές της Πλατείας Ελευθερίας, από όπου ξεκίνησε, τον Ιούλιο του 1942, το μαρτύριο-εξόντωσή τους στα ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου. 66 χρόνια μετά ο τόπος αυτός μαρτυρίου, με ευθύνη των τοπικών αρχών, εξακολουθεί να κατακλύζεται από τα αυτοκίνητα, προσβάλλοντας τη μνήμη των αδικοχαμένων συμπολιτών μας.

Αντίθετα τα ιστορικά τοπία των πόλεων, καθώς αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της συλλογικής μνήμης, θα έπρεπε να αποτελούν την «πρώτη ύλη» για την ανάπτυξη ιστορικής-κοινωνικής συνείδησης.

Η επισήμανση και ανάδειξή τους στην καθημερινή ζωή των πόλεων πρέπει να αποτελεί ένα από τα «εργαλεία» για την οργάνωση του δημόσιου χώρου και κεντρική επιλογή στη διαδικασία πολεοδομικού σχεδιασμού. Με το συμβολισμό που περιέχει το ιστορικό τοπίο, αναδεικνύεται σε πολιτιστικό αποθεματικό της πόλης, που μπορεί να ενεργοποιηθεί με πολλαπλά οφέλη.

Η πλατεία Ελευθερίας στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, που η δημιουργία της το 1870 σήμανε την έναρξη των οθωμανικών μεταρρυθμίσεων-«Τανζιμάτ» στα Βαλκάνια, σημαδεύτηκε από γεγονότα-ορόσημα στην ιστορία της πόλης, όπως:

  • Το κίνημα των «νεοτούρκων» το 1908
  • Το γιορτασμό της πρώτης Πρωτομαγιάς στην πόλη το 1909
  • Το παλλαϊκό ξέσπασμα για τη δολοφονία των εργατών το Μάη του 1936
  • Την αρχή του μαρτυρίου-γενοκτονίας των εβραϊκής καταγωγής συμπολιτών μας τον Ιούλιο του 1942, με τα εξοντωτικά καψώνια των Ναζί.

Η πλατεία Ελευθερίας μπορεί και πρέπει να αναδειχτεί σε πολιτιστικό τοπίο-«σχολείο» ιστορικής γνώσης με την αστική αναβάθμισή της και την απελευθέρωσή της από τα αυτοκίνητα. Έτσι θα γίνει ένα ανοικτό βιβλίο, που θα κρατά ζωντανή τη μνήμη της πόλης στη ζωή των κατοίκων της.

Η μετατροπή της πλατείας σε parking από τη σημαδιακή δεκαετία του ’50 δεν πρέπει να αποτελεί εμπόδιο στη μεταμόρφωσή της σε επισκέψιμο δημόσιο ιστορικό χώρο, όπως προκύπτει και από τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί ήδη από το 1997, στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας.

Έτσι το 2012, που η πόλη θα γιορτάσει το «ιωβηλαίο» της, «η Θεσσαλονίκη των Φαντασμάτων» μπορεί να απομακρύνει τις σκιές που την κυκλώνουν και να γράψει τις «λευκές σελίδες» της κοινωνικής της ιστορίας, και με την ανάκτηση του αρχείου της εβραϊκής κοινότητας που βρίσκεται στη Μόσχα.

Γραφείο Τύπου δημοτικής παράταξης «Θεσσαλονίκη – Ανοιχτή Πόλη», 27/1/2011

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Η μνήμη του ολοκαυτώματος στη Θεσσαλονίκη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s