ΨΗΦΙΣΜΑ 19 ΓΕΝΑΡΗ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ – ΠΟΛΗ ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΤΙΚΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ                                                  

ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ                                         Θεσσαλονίκη, 10-01-2013

Πρακτικογράφος Συμβ. Ένταξης Μεταναστών         

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ – ΠΟΛΗ ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΤΙΚΗ

Καλούμε τους δημότες να στηρίξουν την Πανελλαδική κινητοποίηση, εν όψει της Διεθνούς Πρωτοβουλίας κατά του φασισμού, που πραγματοποιείται στην Αθήνα στις 19 Ιανουαρίου 2013, καθώς και τις αντίστοιχες δράσεις στην Πόλη μας.
Να διατρανώσουν την αντίθεση τους στα φαινόμενα ρατσιστικής βίας και φασιστικών επιθέσεων που κλιμακώνονται επικίνδυνα, απειλώντας τις δημοκρατικές ελευθερίες και τις κατακτήσεις της κοινωνίας μας, που χρόνια τώρα έχει στείλει και έχει υποδεχτεί εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες.
Να σταθούν με αποφασιστικότητα κατά της νεοναζιστικής απειλής της Χρυσής Αυγής, που προσβάλλει βάναυσα στο τόπο που γέννησε την Αντίσταση στην κατοχή και μαρτύρησαν εκατοντάδες χιλιάδες στη Καισαριανή, την Κοκκινιά, την Κάνδανο, το Χορτιάτη, τη Θεσσαλονίκη, τα Καλάβρυτα, το Δίστομο και δεκάδες άλλες μαρτυρικές πόλεις. Αγωνιζόμαστε για ίσα δικαιώματα και πρόσβαση στη Παιδεία, την Υγεία τις κοινωνικές και δημοτικές υπηρεσίες, σε όλους χωρίς διάκριση έθνους, χρώματος του δέρματος, θρησκείας.
Να αντιταχθούν στην υπονόμευση του δικαιώματος στην ελληνική ιθαγένεια για τα παιδιά των μεταναστών που γεννιούνται στη χώρα και επιθυμούν να την αποκτήσουν. Να καταδικάσουν τις απαράδεκτες εγκυκλίους του υπουργείου Εσωτερικών, που προεξοφλούν αποφάσεις του ΣτΕ, τις οποίες δεν έχει ανακοινώσει.
Απαιτούμε γενναία χρηματοδότηση των δημοτικών υπηρεσιών με την άμεση καταβολή των χρημάτων που οφείλει το κράτος, ώστε οι γειτονιές να γίνουν γέφυρες αλληλεγγύης και φιλίας, καλύτερης ζωής για όλους και όχι εστίες μισαλλοδοξίας που δηλητηριάζονται από το ρατσισμό και τη ξενοφοβία».

«Η Μεταμόρφωση» του Φραντς Κάφκα

«Η Μεταμόρφωση» του Φραντς Κάφκα

Ομάδα Σημείο Μηδέν

Δημοτικό Θέατρο Άνετον
5-6 Ιανουαρίου 2013, ώρα 9μμ.

Εισιτήρια: 10 ευρώ & 7ευρώ (φοιτητές, άνεργοι, Αμέα, πολύτεκνοι)
Τηλέφωνο επικοινωνίας-κράτησης θέσεων: 6942841714

Με την υποστήριξη του Δήμου Θεσσαλονίκης και του Ινστιτούτου Γκαίτε

Η ομάδα Σημείο Μηδέν, μετά το ανέβασμα του έργου Οι Δίκαιοι, του Αλμπέρ Καμύ (παράσταση για την οποία κέρδισε τον Έπαινο Νέων Δημιουργών από την Ένωση Ελλήνων Θεατρικών Κριτικών), παρουσιάζει τη θεατρική της εκδοχή σε ένα από τα πιο γνωστά διηγήματα του Φραντς Κάφκα, τη Μεταμόρφωση.

Η παράσταση παρουσιάστηκε για δύο περιόδους (Απρίλιος-Μάιος 2012 & Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2012) στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και έχει περιοδεύσει στην Λευκάδα (Στούντιο Artηρία) και την Πάτρα (Re-culture Festival, Θέατρο «Απόλλων»), στα Χανιά (Στούντιο «Όξω Νου»), στον Πύργο (Θέατρο «Απόλλων»)

Ο εμπορικός αντιπρόσωπος Γκρέγκορ Σάμσα ζει σε ένα ασφυκτικό οικογενειακό-και-κοινωνικό περιβάλλον γεμάτο ενοχές και φόβους. Μετά από μια ανήσυχη νύχτα, βρίσκει τον εαυτό του μεταμορφωμένο σ’ ένα τεράστιο, απεχθές ζωύφιο. Όμως τι πραγματικά του συνέβη; Πόσο κυριολεκτικά μπορούμε να αντιληφθούμε τη μεταμόρφωσή του;

Ο Τσέχος συγγραφέας Φραντς Κάφκα, δημιουργός των εμβληματικών μυθιστορημάτων Η Δίκη, Ο Πύργος, και Αμερική , έγραψε τη Μεταμόρφωση το 1912. Εκατό χρόνια μετά, οι σύγχρονοι πλέον, μηχανισμοί από-ανθρωποποίησης εξακολουθούν να παγιδεύουν τους ανθρώπους στα αναρίθμητα γρανάζια μιας καλοκουρδισμένης μηχανής οδύνης…

Πληροφορίες της παράστασης
Μετάφραση: Δανάη Σπηλιώτη, Σάββας Στρούμπος
Σκηνοθεσία: Σάββας Στρούμπος
Σκηνικά: Γιώργος Κολιός
Κοστούμια: Γιώργος Κολιός, Rebekka Gutsfeld
Μουσική: Λεωνίδας Μαριδάκης
Φωτισμοί: Κώστας Μπεθάνης

Ηθοποιοί: Μαρία Αθηναίου, Ελεάνα Γεωργούλη, Θοδωρής Σκυφτούλης, Σάββας Στρούμπος, Μιλτιάδης Φιορέντζης

Photo credits: Χρήστος Κυριακόγγονας

Σύνδεσμοι
Website: simeiomiden.wordpress.com
Facebook profile: http://www.facebook.com/simeiomiden?fref=ts
Κανάλι YouTube: http://www.youtube.com/user/simeiomiden

Η ομάδα Σημείο Μηδέν είναι εταιρικός θίασος του Ο.Ε.Θ.-Σ.Ε.Η.
Η παράσταση πραγματοποιείται με την αιγίδα της Πρεσβείας της Τσέχικης Δημοκρατίας στην Αθήνα και με την υποστήριξη του Δήμου Θεσσαλονίκης και του Ινστιτούτου Γκαίτε.

Το πρόγραμμα της παράστασης κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νεφέλη.

οι επίγονοι, Μ. Αναγνωστάκης

ΟΙ ΕΠΙΓΟΝΟΙ

Εδώ οι πόρτες έγιναν στόματα

Βγαίνουνε ολοένα άνθρωποι σαν οργισμένες λέξεις

Σε δαχτυλοδειχτούν και σε υβρίζουν˙

Νέοι, χτες μόλις παιδιά, με την φλόγα στα μάτια

Νομίσματα νιόκοπα γεμάτα πάθος αγοράς

Όμως το παρελθόν δεν αγοράζεται

δε μπορεί πια ν’ αγοραστεί

Η κάθε σπασμένη φωλιά η κάθε σβησμένη λέξη.

Εδώ τα παράθυρα γίναν αγχόνες

Δουλεύουν νύχτα μέρα σα ματόκλαδα

Όμως το αίμα Εκείνων δεν απαγχονίζεται

Δεν υποπτεύονται πώς ολοένα τους κυκλώνει

Δεν υποπτεύονται τι ξεπουλήθηκε—για να δολοφονούν.

Κι όμως υπάρχει πάντα μια εκδίκηση

Μια μυστική ενέδρα χωρίς διέξοδο

Ένας κοχλίας πού ριζώνει πιο βαθιά.

(Στο τέλος όταν όλοι π ε ρ ά σ ο υ ν σαν κι εμάς)

Μανόλης Αναγνωστάκης

Ερώτηση Προς τον κ. Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού για το ναό της Αφροδίτης

23 Οκτωβρίου 2012

Θέμα:  Οι μνημονιακές πολιτικές επιβάλλουν το θάψιμο των  αρχαιολογικών μας μνημείων αντί για τη συντήρηση και  ανάδειξή τους. Ο  αρχαίος ναός στην πλατεία Αντιγονιδών στη Θεσσαλονίκη, μετά από 12 χρόνια αναμονής για την απαλλοτρίωση του οικοπέδου όπου βρίσκεται,  και τη μετατροπή του σε επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο, αποφασίστηκε να καταχωθεί!

Το 2000 στο πλαίσιο της κατεδάφισης διώροφης οικοδομής στην πλατεία Αντιγονιδών (Καραολή 32 και Αντιγονιδών 38) στη Θεσσαλονίκη, ήρθε στο φως το ανατολικό μέρος της κρηπίδος αρχαϊκού ναού που ανάγεται στον 6Ο  π. Χ. αιώνα, καθώς και ένα πλήθος αγαλμάτων της Ρωμαϊκής εποχής και θραυσμάτων αρχιτεκτονικών μελών. Τα ευρήματα κρίνονται από ειδικούς ιδιαίτερα αξιόλογα από αρχαιολογική, ιστορική και καλλιτεχνική άποψη, καθώς πρόκειται για ένα μνημείο που σηματοδοτεί με το δικό του τρόπο τη μακραίωνη ιστορία της πόλης. Κατασκευάστηκε αρχικά τον 6ο αι. π.Χ. και στη ρωμαϊκή εποχή μετακινήθηκε  στη θέση στην οποία αποκαλύφθηκε πριν από μερικά χρόνια.

Το 2002 το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) σε συνεδρίασή του, γνωμοδότησε προς το Υπουργείο Πολιτισμού την απαλλοτρίωση του οικοπέδου με σκοπό την ανάδειξη των αρχαιολογικών ευρημάτων. Το 2003 το ΚΑΣ αναθεωρεί την απόφασή του και προτείνει τη διατήρηση των ευρημάτων στο υπόγειο της υπό ανέγερση πολυκατοικίας, σύμφωνα με το αίτημα των ιδιοκτητών του οικοπέδου. Το 2007 το ΚΑΣ επανέρχεται στην αρχική του απόφαση για την απαλλοτρίωση του οικοπέδου με σκοπό την ολοκλήρωση του ανασκαφικού έργου και την ανάδειξη του μνημείου. Ωστόσο έκτοτε το θέμα δεν έχει προχωρήσει.

Το 2010 η Διεύθυνση Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού με σχετικό έγγραφό της προς το Τμήμα Απαλλοτριώσεων της Διεύθυνσης Απαλλοτριώσεων και Ακινήτων Περιουσίας επισημαίνει την ανάγκη ολοκλήρωσης των διαδικασιών απαλλοτρίωσης του συγκεκριμένου επί των οδών Καραολή-Δημητρίου 32 και Αντιγονιδών 38 ακινήτου.

Τώρα, μετά από νέα απόφαση του ΚΑΣ, η Αρχαιολογική Υπηρεσία προχωρεί με σπουδή σε κατάχωση του ναού, προκειμένου να «προστατευτούν» οι πολυκατοικίες που γειτονεύουν με το οικόπεδο, το πεζοδρόμιο καθώς και το ίδιο το μνημείο. Ωστόσο, υπάρχουν άλλα ενδεδειγμένα  μέτρα από στατικής πλευράς, για την προστασία των όμορων οικοδομών και του πεζοδρομίου,  όπως  η αντιστήριξη των πρανών , ενώ η κατάχωση εξυπηρετεί ουσιαστικά μόνο την προστασία του μνημείου.  Προφανώς επιλέχθηκε η πιο οικονομική λύση που είναι η κατάχωση του ναού, αντί της συντήρησης,  στερέωσης και στέγασης του. Υπενθυμίζουμε ότι για τη στέγαση του μνημείου έχει ήδη εκπονηθεί επιστημονική μελέτη για την εφαρμογή της οποίας απαραίτητη προϋπόθεση είναι η απαλλοτρίωση του οικοπέδου.  Οι μνημονιακές πολιτικές  όμως επιβάλλουν το θάψιμο των μνημείων μας αντί για την ανάδειξή τους.

     Για να κατευνάσει τις αντιδράσεις των πολιτών που αγωνίζονται για τη διάσωση και την προβολή του μνημείου, ο Δήμος Θεσσαλονίκης επιβεβαίωσε κατά την πρόσφατη σύνοδο  του Δημοτικού Συμβουλίου (16-1-2012) παλαιότερη απόφασή του (857/2009) που αφορά στην ανάδειξη και συντήρηση των αρχαιοτήτων στην Πλατεία Αντιγονιδών από το Υπουργείο Πολιτισμού. Παράλληλα το Δ.Σ.Θ απαιτεί την άμεση εξεύρεση πόρων από το Υπουργείο Πολιτισμού, προκειμένου να καταστεί δυνατή η απαλλοτρίωση του οικοπέδου όπου βρίσκεται ο αρχαίος ναός και εν συνεχεία να αναδειχθεί και να ενταχθεί στην ευρύτερη περιοχή το συγκεκριμένο μνημείο.

      Είναι όμως προφανές πως τα αναγκαία χρήματα δύσκολα θα βρεθούν και το θέμα τελικά δεν θα προχωρήσει, αν δεν προωθηθούν άλλες εναλλακτικές λύσεις, όπως για παράδειγμα η ανταλλαγή του επίμαχου οικοπέδου με δημοτικό.

Επειδή, αντί της κατάχωσης, υπάρχουν άλλοι τρόποι προστασίας του μνημείου, όπως παραδείγματος χάριν η κατασκευή στεγάστρου, που θα άφηνε παράλληλα το μνημείο σε δημόσια θέα,

Επειδή, επείγει η στήριξη των οικοδομών των όμορων οικοπέδων, καθώς και του παρακείμενου πεζοδρομίου που απειλείται με κατάρρευση, λόγω διάβρωσης του εδάφους,

Ερωτάται ο κ. Υπουργός,

1)      Προτίθεται το υπουργείο να εξασφαλίσει άμεσα το απαιτούμενο κονδύλι για την απαλλοτρίωση του οικοπέδου, ώστε να ολοκληρωθεί η ανασκαφική έρευνα  και να προχωρήσει η ανάδειξή του ναού;

2)      Θα επιμείνει στην  κατάχωση, δηλαδή πρακτικά στην  εξαφάνιση του μνημείου, ή θα  επιδιώξει την ανάδειξή του ώστε να γίνει επισκέψιμο;

3)      Προτίθεται να προχωρήσει άμεσα στην υιοθέτηση άλλων μέσων προστασίας του μνημείου και των όμορων οικοδομών, καθώς υπάρχει σοβαρός κίνδυνος κατάρρευσης του πεζοδρομίου και του ευρύτερου χώρου;

Οι ερωτώντες βουλευτές

Τάσος Κουράκης, Δέσποινα Χαραλαμπίδου , Λίτσα Αμμανατίδου

Μαρκ Μαζάουερ: «Δεν οδήγησε η αριστερή βία στην ανάδυση της Ακρας Δεξιάς»

www. alterthess.gr

Είναι ένα κεφάλαιο στην επιστήμη της Ιστορίας αλλά δεν έχει καβαλήσει το καλάμι. Από τα μέσα του ΄80 ρίχνει τον φακό του πάνω στην Ελλάδα εντάσσοντας την Ιστορία της στο γενικότερο βαλκανικό, ευρωπαϊκό ή παγκόσμιο πλαίσιο. Και τα τελευταία δύο χρόνια έχει συμβάλει ουσιαστικά στην αποδαιμονοποίηση της Ελλάδας με τα πολιτικά άρθρα που γράφει σε ισχυρά αγγλοσαξονικά έντυπα με αφορμή την κρίση. (Συνέντευξη στη Μικέλα Χαρτουλάρη για ΤΑ ΝΕΑ)

Στις 23 Οκτωβρίου θα βρίσκεται στην Αθήνα για να τιμηθεί με το βραβείο Διδώ Σωτηρίου της Εταιρείας Ελλήνων Συγγραφέων και να δώσει μια διάλεξη στο Μέγαρο Μουσικής.

«Δεν έχω ξεχάσει ακόμη την πρώτη φορά που ανέβηκα στην Ανω Πόλη και κοίταξα μέσα από τις τρύπες στους τοίχους ενός ερειπωμένου αρχοντικού και είδα νωρίς ένα καλοκαιρινό πρωινό αυτήν την υπέροχη θέα, τον κόλπο πέρα με τα καράβια και το φως. Εχω προσπαθήσει μια-δυο φορές από τότε να ξαναέρθω στα βήματά μου και να βρω εκείνο το σημείο, όμως δεν τα κατάφερα ποτέ. Οσο λοιπόν και να αλλάζει η Θεσσαλονίκη, για μένα διατηρεί πάντα τη γοητεία της».

Ο Μαρκ Μαζάουερ έχει ζήσει στη Θεσσαλονίκη, μιλά και διαβάζει ελληνικά, αγαπά τον τόπο και τον επισκέπτεται συστηματικά, κι όμως η ματιά του δεν έχει θολώσει. Καταφέρνει να στέκεται πάντα απέξω ενώ βυθίζεται βαθιά μέσα στην ελληνική Ιστορία.

Πνεύμα ανήσυχο, προοδευτικό, ανοιχτό στις κοινωνικές αλλαγές και στο πολυεθνοτικό τοπίο, είναι ένας ιστορικός με κλασική και φιλοσοφική παιδεία από εκείνους που ξέρουν να κάνουν τις σωστές, τις καίριες, τις ενοχλητικές ερωτήσεις – πράγμα που το αναγνωρίζουν ακόμη και οι πολέμιοί του.

Γεννημένος το 1958, με μια μάνα φυσικοθεραπεύτρια και έναν πατέρα που εργαζόταν στην πολυεθνική Unilever, μεγάλωσε στο Βόρειο Λονδίνο, πηγαίνοντας σε δημόσια σχολεία, παίζοντας γαλλικό κόρνο αντί για ποδόσφαιρο και κάνοντας τον συνθέτη κλασικής μουσικής.

Επειδή όμως ήταν ιδιαίτερα ευφυής, οι καθηγητές του τον ενθάρρυναν να πάει στην Οξφόρδη και τότε ήταν, το 1981, προτού αρχίσουν τα μαθήματα, που πρωτοταξίδεψε με τρένο στην Ελλάδα.

Χρειάστηκε όμως να ολοκληρώσει τις σπουδές του στην Οξφόρδη και να σταθμεύσει στην Ιταλία, για να επανεφεύρει τον εαυτό του.

Σπούδασε Διεθνείς Σχέσεις στην Μπολόνια, στο εκεί παράρτημα του αμερικανικού πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς, και τότε αποφάσισε πως ήθελε να γίνει ιστορικός, και μάλιστα να μπει στην αρένα της σύγχρονης Ιστορίας.

Συνδυάζοντας τα ενδιαφέροντα των σπουδών του επικεντρώθηκε λοιπόν στη νεότερη ελληνική Ιστορία, και τη δίδαξε στο πανεπιστήμιο του Σάσεξ κι έπειτα στο ελιτίστικο Πρίνστον και στο «κόκκινο» Μπέρκμπεκ.

Ηταν 35 χρονών όταν προκάλεσε αίσθηση με το βιβλίο «Στην Ελλάδα του Χίτλερ: η εμπειρία της Κατοχής 1941-1944» και στα 40 του το 1998, κυκλοφόρησε το έργο που τον καθιέρωσε διεθνώς: «Η σκοτεινή ήπειρος: ο ευρωπαϊκός 20ός αιώνας».

Οταν πια άρχισε να συσσωρεύει βραβεία και κυκλοφόρησε και η «Σύντομη ιστορία των Βαλκανίων», ήταν πια σαφές ότι ο Μαζάουερ έχει… ταλέντο στο να καταπιάνεται με ζητήματα ιδεολογίας και ταυτοτήτων, συμβίωσης διαφορετικών εθνοτήτων κ.ά.

Αυτό δεν εμπόδισε κάποιους αμετανόητους νοσταλγούς μιας ελληνοκεντρικής αντίληψης για την Ιστορία να τα βάλουν μαζί του όταν το 2004 κυκλοφόρησε το σημαντικό έργο του «Θεσσαλονίκη, πόλη των φαντασμάτων: Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι, Εβραίοι 1430-1950» – ένα πολλαπλά τεκμηριωμένο βιβλίο που αντιμάχεται τα στερεότυπα της Ιστορίας μας.

Στον επίλογό του γράφει το εξής σημαδιακό: «Ενα άλλο μέλλον μπορεί να χρειάζεται ένα άλλο παρελθόν, χωρίς αποσιωπήσεις και προπάντων χωρίς στερεότυπα και ιδεοληψίες. Διότι διαφορετικά, είναι περισσότερο από βέβαιο ότι θα τα αναπαραγάγεις».

Τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον του Μαζάουερ έχει διευρυνθεί προς τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και την Ευρωπαίκή Ενωση. Μάλιστα στην Αθήνα μετά τη βράβευσή του στις 23 Οκτωβρίου με το βραβείο της Εταιρείας Ελλήνων Συγγραφέων, θα δώσει διάλεξη στο Μέγαρο Μουσικής με θέμα «Το όραμα του Σπινέλι: η Ελλάδα και η ευρωπαϊκή κρίση».

Επικοινωνήσαμε μαζί του πριν από λίγες ημέρες και απάντησε γραπτά στις ερωτήσεις μας, συνδυάζοντας στα σχόλιά του την Ιστορία του παρόντος με την πολιτική επικαιρότητα.

– Η Ελλάδα «είναι η εμπροσθοφυλακή στη μάχη της Ευρωπαϊκής Ενωσης για το μέλλον» γράφατε στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» μετά την ψηφοφορία στην ελληνική Βουλή για το πρώτο πακέτο μέτρων λιτότητας. Πώς το εννοείτε κύριε Μαζάουερ; Διότι, κατ’ άλλους, η Ελλάδα είναι το πειραματόζωο της ΕΕ ή και ο αποδιοπομπαίος τράγος της.

Πιστεύω ότι είναι εξαιρετικά κρίσιμο αυτήν την ώρα να δούμε καθαρά ποια είναι η θέση της Ελλάδας στο εξωτερικό. Υπάρχει μεγάλη συμπάθεια για τις δοκιμασίες του πληθυσμού και ανησυχία για τις κοινωνικές εντάσεις που προκαλεί η λιτότητα αυτά τα δύο τελευταία χρόνια. Ωστόσο τα όσα υφίσταται δεν είναι πολύ διαφορετικά απ’ όσα άλλες χώρες στη Νότια Αμερική ή στην Ανατολική Ασία πέρασαν στα χέρια του ΔΝΤ. Επομένως, εκτός Ευρώπης η όρεξη να ληφθούν ειδικά μέτρα βοήθειας είναι περιορισμένη και εντός Ευρώπης είναι πολύ μικρή η διάθεση για επιπλέον ενίσχυση ενώ παράλληλα υπάρχει και ένας ανησυχητικός ζήλος από την πλευρά ορισμένων ελίτ σε άλλα κράτη-μέλη να αφεθεί η Ελλάδα να φύγει από το ευρώ. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα από όλες τις απόψεις είναι ενδεχομένως πολύ λιγότερο σημαντική απ’ όσο καμιά φορά νομίζουν εντός των τειχών. Αλλά δεν είναι ούτε ένα πειραματόζωο ούτε ένας αποδιοπομπαίος τράγος. Υφίσταται όμως ένα πακέτο φρικτά σχεδιασμένων πολιτικών σωτηρίας που επιδεινώνουν τα προβλήματα της χώρας αντί να τα βελτιώνουν.

– Η κρίση της ευρωζώνης ειδικότερα, θέτει ερωτηματικά για το τι συνέβη στη Δημοκρατία και στην ιδέα της διεθνούς συνεργασίας ως εγγύησης για την εθνική ευημερία. Να και κάτι άλλο που σημειώνατε τον περασμένο Μάιο στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». Με τι θα μοιάζει το αύριο που οικοδομείται σήμερα; Τι θα επιβιώσει από τον παλιό κόσμο;

Το μόνο για το οποίο είμαι σίγουρος είναι ότι δεν μπορούμε να καταργήσουμε την πολιτική, ούτε την ιδέα της πολιτικής δράσης και της αλληλεγγύης. Και εξηγούμαι. Νομίζω πως ζούμε σε καιρούς όπου προσπαθούμε να βρούμε λέξεις για τις καινούργιες δυνάμεις που ανατέλλουν στη διεθνή πολιτική σκηνή και όπου οι παλιές λέξεις – όπως «δημοκρατία» ή «πολιτική» – αλλάζουν νόημα. Αυτό καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την πρόβλεψη για την πολιτική κατάσταση που το μέλλον προετοιμάζει για εμάς. Και είναι αλήθεια επίσης ότι έχουμε γίνει περισσότερο δύσπιστοι με τις προβλέψεις και προκατειλημμένοι απέναντι στο ίδιο το μέλλον. Είναι ακόμη ζωντανή η αίσθησή μας ότι διαδεχόμαστε γενιές που προέβλεπαν το ένα ή το άλλο μέλλον για την ανθρωπότητα και διαψεύδονταν επανειλημμένα.

Οι ιδεολόγοι και οι σοφοί που προβλέπουν πως η παγκοσμιοποίηση θα λύσει όλα μας τα προβλήματα ή η τεχνολογία ή το Ιντερνετ, όλοι αυτοί επαναλαμβάνουν απλώς εκείνα που κήρυτταν κατά τον 19ο αιώνα οι προπάτορές τους. Ο αγώνας όμως για αναδιανομή του πλούτου ή και η απλή διαμάχη μεταξύ ανταγωνιστικών οραμάτων για την κοινωνία και την κοινή ωφέλεια θα μας ακολουθούν διαρκώς. Και ίσως το πιο σημαντικό είναι να διασώσουμε τα πολιτικά πλαίσια που θα επιτρέπουν να δίνονται αυτοί οι αγώνες πολιτισμένα, ανοιχτά και χωρίς βία. Προσωπικά πάντως πιστεύω πως οι κατακτήσεις των μέσων του 20ού αιώνα, δηλαδή η ανάδυση μέσα από δύο παγκοσμίους πολέμους ευρωπαϊκών κοινωνιών με μια χωρίς προηγούμενο ισότητα εισοδημάτων και ευκαιριών, κοινωνιών οι οποίες αναγνωρίζουν πόσο σημαντικό είναι να εξαπλωθεί η εκπαίδευση, να προστατευθούν οι φτωχοί, να απορροφηθεί το ρίσκο της ανεργίας και της περίθαλψης, ήταν μια αξιοσημείωτη ιστορική πρόοδος. Ωστόσο προκειμένου να προστατευθούν όλα αυτά, έστω και ένα μέρος τους, θα χρειαστεί μια βούληση που να αποδέχεται την αλλαγή. Οι ισορροπίες δυνάμεων στην παγκόσμια οικονομία μεταβάλλονται με τάχιστο ρυθμό και τα ευρωπαϊκά κράτη δεν μπορούν πια να ανταποκριθούν μόνα τους.

– Τι σας διδάσκει ως μελετητή της σύγχρονης Ιστορίας, το σημερινό ελληνικό παράδειγμα;

Σχολιάζαμε παλιότερα την εντυπωσιακή μετάβασή της Ελλάδας προς τη δημοκρατία, η οποία πραγματοποιήθηκε μετά το 1974. Βλέπουμε σήμερα πως αυτή η μετάβαση συνεχίζεται και μάλιστα η Ελλάδα αντιμετωπίζει τώρα τη μεγαλύτερή της δοκιμασία, το μεγαλύτερο τεστ. Νομίζω πως αντιλαμβανόμαστε ότι η θέση μέλους στην ευρωζώνη που παλιά παρείχε στην Ελλάδα εύκολες πιστώσεις και σημαντικούς πόρους επέβαλλε ταυτόχρονα, όπως αποδεικνύεται, υποχρεώσεις που όχι μονάχα απειλούν τη χώρα με χρεοκοπία αλλά και βάζουν σε δοκιμασία τα ίδια τα θεμέλια της δημοκρατίας της. Η Ελλάδα ήταν ανέκαθεν μια μικρή χώρα στο διεθνές σύστημα, με μικρή ελευθερία κινήσεων. Αυτό ισχύει και τώρα. Είναι λοιπόν κρίσιμο να σκεφθεί κανείς χωρίς συναισθηματισμούς, ούτε ευσεβείς πόθους, τι ακριβώς είναι ικανή να κάνει αυτή η χώρα από μόνη της. Κατά την άποψή μου, όσο καλύτερα προασπίσει μια εσωτερική αλληλεγγύη τόσο το καλύτερο θα είναι για εκείνην. Αλλά αυτά πιο εύκολα λέγονται παρά εφαρμόζονται, οπότε ο πειρασμός να αναλωθείς σε αλληλοκατηγορίες και κριτική γίνεται ακόμη ισχυρότερος.

– Πολλοί βλέπουν αναλογίες ανάμεσα στην παρούσα πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα και σε εκείνην που προκάλεσε την κατάρρευση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης στη μεσοπολεμική Γερμανία. Και με αυτό το παράδειγμα προσπαθούν να πείσουν την κοινωνία να στοιχηθεί στον μεσαίο χώρο. Ισχύουν αυτές οι συγκρίσεις;

Δεν είμαστε ακόμη εκεί αλλά όπως και να ‘ναι ο οποιοσδήποτε επίδοξος Χίτλερ θα έχει να αναμετρηθεί με τις νωπές μνήμες από όσα έκανε ο προηγούμενος. Εάν η Ελλάδα καταφέρει να ρυθμίσει τα δημόσια οικονομικά της, η συμμετοχή της στην ευρωζώνη θα μπορέσει και πάλι να της προσφέρει μια προοπτική ευημερίας. Η χώρα θα κινδύνευε να πληγεί άσχημα εάν ήταν το μόνο μέλος που θα αποχωρούσε από την ευρωζώνη. Το πλήγμα θα είναι βαρύ και εάν καταρρεύσει ολόκληρη η ευρωζώνη. Μην ξεχνάμε επίσης ότι η Ελλάδα έχει πικρή εμπειρία για το τι σημαίνει ναζισμός και τι η επαίσχυντη αποτυχία της δικτατορίας να λύσει τα προβλήματα της χώρας. Αυτές οι ιστορικές μνήμες το πιθανότερο είναι ότι θα περιορίσουν την εξάπλωση των άκρων – και ειδικότερα της Χρυσής Αυγής – όσο και αν σήμερα μοιάζουν να έχουν αέρα στα πανιά τους. Για την ώρα όμως, τα βάσανα του παρόντος επισκιάζουν τα βάσανα της χώρας στο παρελθόν. Η κατάρρευση του ΠΑΣΟΚ οδήγησε σε μια περίοδο ακραίας πολιτικής αστάθειας και δυστυχώς ελάχιστοι από τους πολιτικούς του τόπου έχουν επιδείξει το θάρρος και την πολιτική ικανότητα που χρειάζεται για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στον ρόλο τους. Περιμένει κανείς όχι μονάχα λόγια αλλά και έργα και πολιτικές επιλογές που θα απαντήσουν στη δυσπιστία την οποία προκάλεσαν, περιμένει έστω μια πειστική δημόσια απολογία για το ότι συνέβαλαν στο να βρεθεί η χώρα στη σημερινή της κατάσταση. Είναι άραγε ικανοί για κάτι τέτοιο; Δεν μου φαίνεται…

– Πώς σχολιάζετε τον ισχυρισμό ότι για την άνοδο της Ακροδεξιάς στην Ελλάδα ευθύνεται η ριζοσπαστική Αριστερά; Τι διδάσκει η Ιστορία;

Υπάρχει μια κοινή και βολική δικαιολογία για τη βία που λέει ότι για όλα φταίει ο αντίπαλος. Οι γερμανοί απολογητές του ναζισμού υπερασπίζονται το Τρίτο Ράιχ λέγοντας ότι το άρχισαν οι Μπολσεβίκοι. Είναι γεγονός φυσικά ότι η έφοδος του Λένιν ενάντια στους πολιτικούς του αντιπάλους ήταν και αυτή εξαιρετικά βίαιη, ωστόσο οι Ναζί ήταν απόλυτα ικανοί να σκοτώνουν ανθρώπους στο ξύλο και αργότερα να στέλνουν εκατομμύρια στα στρατόπεδα συγκέντρωσης χωρίς να χρειάζονται «δασκάλους» από την Αριστερά. Δεν πιστεύω λοιπόν ότι στην πραγματικότητα η αριστερή βία οδήγησε με τον οποιονδήποτε τρόπο στην ανάδυση της Ακρας Δεξιάς. Οργανώσεις όπως η γερμανική NSDAP στο παρελθόν ή η Χρυσή Αυγή σήμερα, αναφέρονται ξανά και ξανά στον κομμουνισμό επειδή δεν έχουν κανένα σοβαρό πρόγραμμα αντιμετώπισης της κρίσης και επειδή έλκονται από τη βία και χρειάζονται προφάσεις για να τη χρησιμοποιήσουν. Ο Εμφύλιος Πόλεμος απασχολεί τη Χρυσή Αυγή και τους οπαδούς της όχι επειδή ξέρουν πολλά γι’ αυτόν αλλά επειδή παρέχει μάρτυρες και αναμοχλεύει πάθη. Αυτά δεν σημαίνουν ότι αρνείται κανείς πως η Ακρα Αριστερά έκανε πάντα τα στραβά μάτια στη δική της βία, είτε αυτή κατευθυνόταν εναντίον αστυνομικών είτε εναντίον τραπεζών. Αλλά για πολλές δεκαετίες η Ακρα Αριστερά δεν ήταν κανένας ισχυρός παράγοντας της ελληνικής πολιτικής. Τώρα όμως που το Κέντρο καταρρέει επειδή ο κόσμος δικαίως κατηγορεί τα δύο μεγάλα κόμματα εξουσίας για την κρίση, η συνέπεια είναι ότι ανεβαίνουν τα ποσοστά υποστήριξης των άκρων, και ιδιαίτερα της Ακροδεξιάς.

– Η Χρυσή Αυγή έχει σβήσει από τα λογότυπά της, από τα sites και τα έντυπά της τα ναζιστικά σύμβολα, εξακολουθεί όμως να πρωτοστατεί σε πράξεις μιλιταριστικής βίας. Εσείς πώς θα προσδιορίζατε την ταυτότητα αυτού του κόμματος;

Η Χρυσή Αυγή είναι ένα επικίνδυνο και βίαιο κόμμα της Ακροδεξιάς, του οποίου η άνοδος είναι ένα σύμπτωμα, ένα τρομερό σύμπτωμα του αποπροσανατολισμού που έχει προκαλέσει η κρίση. Το ότι πιστεύουν πως η ίδια η χρήση βίας θα τους αποφέρει ψήφους είναι ανησυχητικό. Το ότι έχουν επιβεβαιωθεί – όπως αποδείχτηκε ώς τώρα – είναι ακόμη περισσότερο ανησυχητικό.

– Η παγκόσμια κρίση φαίνεται να γεννά έναν νέο κοινωνικό ρατσισμό και έναν νέο εθνικισμό που απλώνεται από τον συντηρητικό μέχρι και τον προοδευτικό χώρο τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ – γεγονός που αποτυπώνεται παραδειγματικά στη διαχείριση του μεταναστευτικού ζητήματος και στη δαιμονοποίηση του «άλλου» σε όλα τα πεδία. Αρκεί η ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας για να ανατραπεί αυτό το ρεύμα;

Δεν είμαι πολύ σίγουρος ότι υπάρχει κάτι καινούργιο σε όλο αυτό. Τα πράγματα ήταν άσχημα για τους μετανάστες στις δεκαετίες του ’50 και του ’60, ήταν επίσης άσχημα στις δεκαετίες του 1910 και του 1920, όπως μπορούν να μαρτυρήσουν και οι Ελληνες που μετανάστευσαν στις ΗΠΑ. Η μετανάστευση υπήρξε ανέκαθεν ένα ρευστό πρόβλημα για τις δημοκρατίες, και ωστόσο είναι ένα βασικό χαρακτηριστικό της σύγχρονης ζωής. Ενα χαρακτηριστικό αναγκαίο, δεδομένης της δημογραφικής ύφεσης στην Ευρώπη, και στην πραγματικότητα ιδιαίτερα επιθυμητό εάν οι Ευρωπαίοι θέλουν να διατηρήσουν κάτι που θα μοιάζει με το επίπεδο ζωής στο οποίο έχουν συνηθίσει. Οσο για τις πολιτισμικές συνέπειες, μπορεί η αισθητική να είναι ζήτημα γούστου, όμως κατά τη γνώμη μου οι μετανάστες έχουν εμπλουτίσει σε μεγάλο βαθμό τις ευρωπαϊκές κουλτούρες. Και ίσως η αρχή να έγινε με τη μετανάστευση των Δωριέων στην αρχαιότητα, που μεταμόρφωσε τη ζωή στην Πελοπόννησο.

– Είστε ένας αγγλοσάξονας ιστορικός που διάλεξε να ασχοληθεί με την Ιστορία μίας περιφερειακής χώρας με ασήμαντο ρυθμιστικό ρόλο στην παγκόσμια σκακιέρα. Πώς επέδρασε αυτή η επιλογή στην καριέρα σας; Την υπονόμευσε; Σας περιθωριοποίησε στον κύκλο των ιστορικών;

Το 1988 τελείωσα το διδακτορικό μου πάνω στο πιο σκοτεινό θέμα που θα μπορούσε κανείς να φανταστεί τότε: την αδυναμία αποπληρωμής του ελληνικού χρέους το 1932 και τις συνέπειές της. Αναμφίβολα ήταν μια κακή – τότε – επιλογή καριέρας. Ομως κανείς δεν γνωρίζει ποτέ πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα, κι εγώ έκανα αυτό που μού φαινόταν ερεθιστικό και δεν το μετάνιωσα. Σύντομα άλλωστε η ελληνική Ιστορία άρχισε να ενδιαφέρει ως θέμα περισσότερο κόσμο. Αργότερα, οι πόλεμοι στην Γιουγκοσλαβία αφύπνισαν το ενδιαφέρον για τα Βαλκάνια και για ζητήματα τα οποία μπορεί να φωτίσει η σύγχρονη ελληνική Ιστορία, όπως ο εθνικισμός ή οι εθνοτικές συγκρούσεις. Εκείνο το ενδιαφέρον κρατά μέχρι σήμερα, έτσι που δεν χρειάζεται πλέον να δικαιολογηθείς – τουλάχιστον απέναντι σε συναδέλφους ιστορικούς – επειδή μελετάς μια χώρα σαν την Ελλάδα.

– Ζείτε πλέον στις ΗΠΑ και εργάζεστε σε ένα μεγάλο προοδευτικό πανεπιστήμιο. Διδάξατε επίσης για χρόνια σε ένα άλλο πολύ προοδευτικό πανεπιστήμιο στη Βρετανία. Αραγε σε αυτές τις δύο χώρες γίνεται ιδεολογική χρήση της Ιστορίας, όπως γίνεται στην Ελλάδα;

Η Ιστορία είναι μια συζήτηση με το παρελθόν, και κάποιες φορές είναι επίσης μια ανάκριση. Θέτουμε τα ερωτήματά μας στο παρελθόν και το κάνουμε για όλων των ειδών τους λόγους. Ολοι καταλήγουν εκεί από τη δική του ο καθένας προοπτική κι έτσι η αναζήτηση της αλήθειας συνεχίζεται. Αυτό που έχει σημασία είναι να είσαι ανοιχτός στα γεγονότα και να έχεις τη βούληση να κοιτάξεις τα πράγματα καταπρόσωποΟ Ερικ Χόμπσμπομ λ.χ., που πέθανε πριν από δύο εβδομάδες, ήταν ένας μεγάλος ιστορικός. Ηταν παράλληλα ένα παλιό μέλος του Βρετανικού Κομμουνιστικού Κόμματος και ένας (μάλλον εκλεκτικός) μαρξιστής. Εγώ δεν υπήρξα ποτέ κομμουνιστής, ούτε μαρξιστής, ωστόσο δεν μπορώ να φανταστώ κανέναν που να μη διδάσκεται από τα γραπτά του, ιδίως αυτά που αφορούσαν τον Μακρύ 19ο αιώνα. Στις ΗΠΑ συντηρητικοί, φιλελεύθεροι και φιλο-αριστεροί ιστορικοί φιλονικούν για το θέμα της δουλείας και για τον (αμερικανικό) Εμφύλιο Πόλεμο από τη στιγμή κιόλας που τελείωσαν. Μαθαίνει κανείς πάρα πολλά πράγματα από αυτήν τη δημόσια αντιπαράθεση.

Είναι φυσικά πάντα χρήσιμο να καταλάβει κάποιος πώς οι πολιτικές ή άλλες συμπάθειες ενός ιστορικού θα μπορούσαν να διαμορφώσουν αυτά που γράφει. Αλλά αυτό δεν είναι το ίδιο με το να λέει κανείς ότι τα γραπτά του δεν έχουν αξία παρά μόνο εάν είναι γραμμένα κάτω από την πλήρη απουσία οποιασδήποτε συμπάθειας. Οι ιστορικοί είναι και αυτοί κοινωνικά όντα. Φανταστείτε την Ιστορία να γράφεται από έναν ερημίτη, αποκομμένο από την κοινωνία και από οποιαδήποτε άποψη σχετική με την κοινωνία και τις πολλαπλές μορφές της! Θα μπορούσε άραγε να γραφτεί ποτέ μια τέτοια Ιστορία; Οι θετικιστές του 19ου αιώνα πίστευαν πως μπορούσε. Σήμερα έχουμε αντιληφθεί πως κι εκείνοι είχαν τι δικές τους πολιτικές συμπάθειες. Το να μπορείς λοιπόν να συμμερίζεσαι μια ποικιλία απόψεων είναι η αναγκαία προϋπόθεση για να καταλάβεις πραγματικά τι κάνουν οι ιστορικοί.

– Την ερχόμενη εβδομάδα θα μιλήσετε στο Μέγαρο Μουσικής για τον οραματιστή της ευρωπαϊκής συνομοσπονδίας Αλτιέρο Σπινέλι. Πιστεύετε ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση θα καταφέρει να ανασυγκροτηθεί εάν ακολουθήσει πιο πιστά το όραμά του;

Δεν είμαι μεγάλος υποστηρικτής των ιδρυτικών πατέρων. Ο Σπινέλι δεν ήταν κακός – παρά το κολοσσιαίο Εγώ του – αλλά το πολιτικό του πρόγραμμα περιλάμβανε ταυτόχρονα προτάσεις από τις οποίες θα μπορούσαμε να διδαχθούμε πολλά (όπως η επιμονή του στην κοινωνική αλληλεγγύη) και προτάσεις από τις οποίες υποφέραμε (όπως η σχεδόν λενινιστική πίστη του πως οι ελίτ θα έπρεπε να ενισχύουν διαρκώς την υπόθεση της ενσωμάτωσης, ανεξάρτητα από το τι πίστευαν όλοι οι άλλοι). Είναι αλήθεια πως η Ευρώπη υποφέρει από μια τεράστια κρίση πολιτικής ηγεσίας. Βλέπει κανείς ότι μονάχα η Ανγκελα Μέρκελ της Γερμανίας και ο Ντόναλντ Τασκ της Πολωνίας έχουν μια μακροπρόθεσμη προοπτική για τη χώρα τους και την Ευρώπη. Οι υπόλοιποι έχουν αντικαταστήσει την ιστορική προοπτική με την υποδούλωση στους βραχυπρόθεσμους ορίζοντες των χρηματιστηρίων.

– Η τελευταία τριετία έχει σημαδευτεί από μια πρωτοφανή κοινωνική έκρηξη τόσο στις χώρες της ευρωζώνης όσο και στο Μαγκρέμπ ή στη Μέση Ανατολή. Πιστεύετε πως βρισκόμαστε μπροστά σε μια μείζονα τομή στην παγκόσμια ιστορία;

Είναι διαφορετικά τα αίτια που προκάλεσαν τα γεγονότα στο Μαγκρέμπ (ή στις αραβικές χώρες) και στην Ευρώπη. Στην πρώτη περίπτωση είναι η θλιβερή οικονομική αποτυχία των αυταρχικών καθεστώτων που κρατούσαν την εξουσία επί δεκαετίες καθώς και η επιθυμία για μια δημοκρατική στροφή. Στη δεύτερη – δεδομένου ότι έχουν προϋπάρξει οι αγώνες ενάντια στις δικτατορίες στη Νότια και την Ανατολική Ευρώπη – η κινητήρια δύναμη είναι η σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία να σωθεί το ευρώ και στην επιθυμία να προστατευθεί το υπάρχον κράτος πρόνοιας. Ωστόσο υπάρχει κάτι κοινό μεταξύ τους. Και τα δύο φαινόμενα καταδεικνύουν πως ακόμη και στον σημερινό κόσμο όπου οι πλούσιοι συσσωρεύουν πλούτο με ρυθμούς ταχύτερους παρά ποτέ και όπου οι κοινοβουλευτικοί θεσμοί περιορίζονται όλο και περισσότερο και είναι εξασθενημένοι και ανίσχυροι απέναντι στα διεθνή οικονομικά κεφάλαια, ακόμη και σε αυτόν τον κόσμο, η επιθυμία των απλών ανθρώπων να συμμετάσχουν στη διαμόρφωση του πολιτικού πεπρωμένου τους είναι ζωντανή και έχει δύναμη.

 

Επιζώντες του Ολοκαυτώματος απάντησαν στην Ακροδεξιά με μαρτυρίες

Τέσσερις Ελληνες Εβραίοι αντέκρουσαν με τις προσωπικές τους ιστορίες τον Νίκο Μιχαλολιάκο και την αμφισβήτηση του Ολοκαυτώματος. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σαν μια συγκέντρωση μαρτυριών που οφείλουν να ακούγονται περισσότερο από ποτέ. Η εκδήλωση, σε ένα από τα μεγάλα αμφιθέατρα της Φιλοσοφικής Σχολής, γεμάτο ασφυκτικά με φοιτητές, ιστορικούς, μέλη της ελληνικής εβραϊκής κοινότητας, απλούς ενδιαφερομένους, είχε σαν υπόβαθρο (όπως προλόγισε μια υποψήφια διδάκτορας) την πεποίθηση ότι «μόνο η μαρτυρία μπορεί να καταπολεμήσει τις ψευδείς διακηρύξεις του ακροδεξιού λόγου».

Αιτία, όπως είπε ο Χάγκεν Φλάισερ, ένα ταξίδι με τους φοιτητές του σε τρία γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, η επαφή τους με το μεγαλύτερο διεθνώς αρχείο μαρτυριών του Ολοκαυτώματος (αυτό του Ιδρύματος Shoa του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας) και η διαπίστωση ότι αυτού του είδους η ενημέρωση έπρεπε να βγει και έξω από τα ακαδημαϊκά σύνορα. Αφορμή, μια τηλεοπτική συνέντευξη του αρχηγού της Χρυσής Αυγής, που δήλωσε ότι το Ολοκαύτωμα των Εβραίων δεν έγινε ποτέ. Τέσσερις μόνο από τους χιλιάδες Ελληνες Εβραίους – η Ροζίνα Ασέρ Πάρδο, ο Ισαάκ Μιζάν, ο Αλέξανδρος Σιμχά και η Υβόννη Μόλχου-Καπουάνο – ήταν εκεί για να πουν τη δική τους ιστορία.

Ο Μιζάν, γεννημένος στην Αρτα το 1928 και ευτυχής που το αμφιθέατρο γέμισε κυρίως από νέους, θυμήθηκε χωρίς καμία δυσκολία ότι μια μέρα του 1944 συνελήφθη απροειδοποίητα, οδηγήθηκε στην Αθήνα και κλείστηκε σε έναν κινηματογράφο χωρίς να πολυξέρει τι τον περιμένει, μέχρι που τον στοίβαξαν σε ένα βαγόνι με ένα καζάνι αντί για τουαλέτα και προορισμό το Αουσβιτς. Περιέγραψε με ακρίβεια όσα είδε εκεί ως υπεύθυνος διαλογής αντικειμένων των συμπατριωτών του ή όσες εικόνες και ήχους τού μετέφεραν από τα κρεματόρια κάποιοι συμπατριώτες του. Σήκωσε το μανίκι του και αποκάλυψε τον αριθμό 182641, έχασε τη σταθερότητα της φωνής του όταν έπρεπε να μιλήσει για το αέριο που χρησιμοποιήθηκε στους θαλάμους αερίων και όταν τελικά ολοκλήρωσε την αφήγησή του, πυροδοτώντας μια έκρηξη από χειροκροτήματα, είπε απλώς ότι «το Ολοκαύτωμα δεν είναι για χειροκρότημα αλλά για περισυλλογή».

Ούτε η Ροζίνα Πάρδο, γεννημένη στη Θεσσαλονίκη το 1933, είχε ξεχάσει τη μέρα που οι άρρενες Εβραίοι συγκεντρώθηκαν σε μια πλατεία μόνο και μόνο για να καταγραφούν και να ταπεινωθούν, τη μέρα που η οικογένειά της διατάχθηκε να μετακομίσει στο γκέτο της πόλης ή την πρώτη φορά που είδε τον πατέρα της να κλαίει. Στη συνέχεια είπε ότι απλώς μάντευε τις δυσκολίες από τις λίγες κουβέντες των μεγάλων. Κάποτε, η μητέρα της τής έδειξε από το παράθυρο έναν δρόμο αφύλακτο και την ορμήνεψε να διαφύγει από εκεί, παρέα με την τετράχρονη αδελφή της. Βρήκαν καταφύγιο σε ένα φιλικό σπίτι και η Ροζίνα έζησε κρυμμένη για 548 μέρες, με το ψεύτικο όνομα Νίτσα. Οταν τελείωσε ο πόλεμος, έμαθε τι συνέβη σε πολλούς συμπατριώτες της από αφηγήσεις ανθρώπων που στην αρχή αντιμετωπίστηκαν σαν τρελοί.

Ούτε η Υβόννη Καπουάνο, επίσης από τη Θεσσαλονίκη, ξέχασε ότι κρύφτηκε στην Αθήνα αλλάζοντας ούτε λίγο ούτε πολύ δεκαεπτά σπίτια, ότι τρεις φορές την έπιασαν οι Γερμανοί και εκείνη τρεις φορές το έσκασε, ότι κάποτε έμεινε για ώρες κρυμμένη σε μια καταπακτή όπου απλώς προσευχόταν. Δεν τα ξέχασε και όχι μόνο, γιατί έχει γράψει και βιβλίο με όλα αυτά.

Ο Αλέξανδρος Σιμχά, γεννημένος το 1937 στην Καβάλα, παραδέχτηκε ότι η δική του περίπτωση ήταν «η πιο ελαφριά». Αν μπορεί φυσικά κανείς να περιγράψει ως τέτοια μια ιστορία που περιλαμβάνει έναν πατέρα ικανό να αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο και να στέλνει την οικογένειά του στο Παγκράτι, έναν δρόμο στη γειτονιά που κλείστηκε με πέτρες από τους Γερμανούς για να μην τολμήσει να διαφύγει κανείς, ταυτότητες που αντί για το πραγματικό θρήσκευμα έγραφαν «Χ.Ο.». Ηταν η εποχή που οι γονείς του φοβούνταν ότι ο μικρός Αλέξανδρος θα κάνει κάποιο λάθος και θα τους προδώσει. Εκείνος κατάλαβε τι συμβαίνει και πήρε τις προφυλάξεις του, όταν μια μέρα είδε από το παράθυρό του έναν Γερμανό να σκοτώνει με την ξιφολόγχη έναν δικό τους.

Πηγή: Νικόλας Ζώης, «Απάντησαν στην Ακροδεξιά με μαρτυρίες», Τα Νέα, 30 Μαΐου 2012, www.tanea.gr/ellada/article/

Έθνος: Έζησα τη φρίκη του Αουσβιτς

Καθημερινή: Πέντε Ελληνοεβραίοι επιζώντες αφηγούνται τον τρόμο

 

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Με αφορμή τη δημοσίευση φωτογραφιών και τη δημοσιοποίηση ιατρικών
απόρρητων στοιχείων των 12 γυναικών, η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα
του Ανθρώπου επισημαίνει ότι σύμφωνα με το νόμο 2472/1997 περί
προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η εισαγγελική αρμοδιότητα
δημοσιοποίησης στοιχείων της ποινικής δίωξης δεν επεκτείνεται και στα
ευαίσθητα δεδομένα υγείας, για τα οποία είναι απαραίτητη η άδεια από την
αρμόδια Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Περαιτέρω, η
εξαίρεση που προβλέπει ο ως άνω νόμος αφορά συγκεκριμένα το σκοπό
βεβαίωσης εγκλημάτων και όχι γενικά και αφηρημένα το «κοινό καλό».
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η δημοσίευση των φωτογραφιών και η αποκάλυψη
της οροθετικότητας των γυναικών αυτών είναι αδικαιολόγητη και προσβάλλει
την τιμή και την υπόληψή τους. Και τούτο, διότι η σκοπούμενη και καθόλα
θεμιτή προστασία του κοινωνικού συνόλου (ενημέρωση και ευαισθητοποίησή
του και διαφύλαξη της δημόσιας υγείας) μπορούσε να επιτευχθεί με σαφώς
ηπιότερα μέσα: δηλαδή, με τη δημοσιοποίηση των χαρακτηριστικών των
γυναικών που συλλήφθηκαν (ύψος, χρώμα ματιών και μαλλιών, εθνικότητα,
κλπ) και της περιοχής (οίκος ανοχής, «πιάτσα») όπου εργάζονταν. Και
τούτο, διότι δεν απαιτείται και η φωτογραφία της ιερόδουλης προκειμένου
να ευαισθητοποιηθεί κάποιος, ο οποίος πληρώνει για να κάνει μη ασφαλές
σεξ, και να υποβληθεί σε ιατρικές εξετάσεις. Σε τελική ανάλυση, θα
μπορούσε ενδεχομένως να τονιστεί από την αρμόδια αστυνομική διεύθυνση
ότι κάθε ενδιαφερόμενος είναι δυνατόν να έχει πρόσβαση στις φωτογραφίες
τους στα κατά τόπους αστυνομικά τμήματα. Υπό την αντίθετη εκδοχή, θα
πρέπει να δημοσιοποιηθούν και τα αντίστοιχα στοιχεία όλων όσων –υπό το
άκουσμα της παραπάνω είδησης– έσπευσαν να εξετασθούν και διαπιστώθηκε
ότι είναι και αυτοί οροθετικοί και στη συνέχεια τα στοιχεία των συζύγων
τους, των φιλενάδων τους κ.ο.κ., γιατί ο κίνδυνος για την υγεία
εικάζουμε ότι δεν αλλάζει ανάλογα με το φύλο, την κοινωνική θέση ή την
εθνικότητα ενός προσώπου. Εκτός αν οι οροθετικοί «οικογενειάρχες» δεν
συνιστούν κίνδυνο για την δημόσια υγεία.

Όσο για την αναδημοσίευσή των φωτογραφιών από τα μέσα ενημέρωσης, και
μάλιστα σε πρωτοσέλιδα και κεντρικά δελτία ειδήσεων, αυτή ξεπερνά κάθε
μέτρο και θέτει μείζονα ζητήματα ηθικής και νομικής τάξης, αφού συνιστά
διαπόμπευση του προσώπου, η οποία είναι ανεπίτρεπτη σε κάθε
δικαιοκρατούμενη χώρα: καμιά σκοπιμότητα, κανένα «δημοσιογραφικό
ενδιαφέρον» δεν μπορεί να δικαιολογήσει τον δημόσιο εξευτελισμό ενός
ανθρώπου, πολλώ δε μάλλον ενός ασθενούς.

Η ακραία προσβλητική και τιμωρητική μεταχείριση των γυναικών αυτών δεν
μπορεί παρά να μας θυμίσει το μετακατοχικό βίαιο ξύρισμα της κεφαλής των
γυναικών στις πλατείες των πόλεων και των χωριών. Δεν μπορεί παρά να μας
θυμίσει τη μεταχείριση γυναικών σε τριτοκοσμικές χώρες. Το τρίπτυχο
γυναίκα-ιερόδουλη-ασθενής γίνεται –με σχεδόν αρχετυπικό τρόπο– συνώνυμο
της αμαρτίας, της βρωμιάς, του εχθρού. Το γεγονός ότι οι γυναίκες αυτές
είναι –όλως τυχαίως– άστεγες, τοξικομανείς ή ενδεχομένως θύματα
trafficking φαίνεται να μην ενδιαφέρει κανένα θεσμό, καμία αρχή. Όλα
μπορούν να υποχωρήσουν μπροστά στην επέλαση των ρατσιστικών και
σεξιστικών στερεοτύπων και την αδιατάρακτη γαλήνη του ελληνικού
νοικοκυριού που σε λίγες μέρες ψηφίζει.