Αναψηλαφώντας τα αίτια της ήττας. ΑΥΓΗ, 05.09.2013

ή «εμφύλιος» μέσα στον Εμφύλιο

Τσαουσίδης Κλέαρχος

Εξι δεκαετίες και βάλε από την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, τα ερωτήματα για το πώς και το γιατί, αντί να έχουν απαντηθεί, αυξάνουν και ξύνουν ακόμη πιο βαθιά τις πληγές στο σώμα της Αριστεράς.

Γράμμος – Βίτσι, τα βουνά των φαντασμάτων των αδικοχαμένων (εκατέρωθεν) του Εμφύλιου πολέμου. Εκεί, και πιο πάνω, στο Βαρνούς και τις πλαγιές του, νιώθεις να γυρίζει ο χρόνος πίσω.

Στον Λαιμό των Πρεσπών και στα γύρω χωριά, προσκυνητές από Θεσσαλονίκη, Φλώρινα, Αθήνα και ντόπιοι βάδισαν το περασμένο Σαββατοκύριακο στα χώματα όπου ακόμη και σήμερα, όταν σκάψεις, βρίσκεις μια σκουριασμένη κάνη, μια ξιφολόγχη, ένα λιωμένο κράνος.

Αυτός είναι ο διάκοσμος.

Το γεγονός, ή ένα ψήγμα του, που οδήγησε την Ελλάδα στον διχασμό και την αλληλοσφαγή, συζητήθηκαν το απόγευμα του Σαββάτου στο Δημαρχείο Πρεσπών, στο Λαιμό, στην 6η Ετήσια Θεματική Συνάντηση για τον Εμφύλιο, που οργάνωσε η Εταιρεία Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων (ΕΔΙΑ) Κεντρικής & Δυτικής Μακεδονίας 1940-’74 (σχετικό σημείωμα στην «Αυγή» της Τρίτης 3 Σεπτεμβρίου 2013). Η εκδήλωση ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του ιδρυτή της εταιρείας, Νίκο Καλογερόπουλο, και των αγωνιστών κινηματογραφιστών Αλίντας Δημητρίου και Αλμπέρ Κουράντ, που χάθηκαν πρόσφατα.

«Οι Εκκαθαρίσεις στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας: Αναψηλαφώντας την Υπόθεση του Ταξίαρχου Γιώργου Γεωργιάδη» ήταν το θέμα και οι εισηγητές (Ιωάννα Παπαθανασίου, επιστημονική συνεργάτιδα των ΑΣΚΙ, ο καθηγητής του ΑΠΘ Θανάσης Σφήκας και ο υποστράτηγος του ΔΣΕ, Βασίλης Γκανάτσιος – Χείμαρρος) φώτισαν σκοτεινές πτυχές ή έφεραν στο φως νέα στοιχεία για το πώς η υπό τον Ζαχαριάδη ηγεσία του ΚΚΕ αδρανοποίησε ή εξόντωσε έμπειρους αξιωματικούς του τακτικού στρατού οι οποίοι εντάχθηκαν πρώτα στις γραμμές του ΕΛΑΣ και κατόπιν στον ΔΣΕ.

Αποδιοπομπαίοι τράγοι

Ειδικά ο Βασίλης Γκανάτσιος, που έζησε από κοντά την υπόθεση της δολοφονίας του ταξίαρχου Γεωργιάδη (πυροβολήθηκε πισώπλατα από τους φρουρούς που είχαν αναλάβει τη μεταγωγή του στις φυλακές του ΔΣΕ στις Πρέσπες μετά την καταδίκη του), ήταν κατηγορηματικός. Το δίδυμο των εξ απορρήτων του Νίκου Ζαχαριάδη, οι Δημήτρης Βλαντάς και Γιώργος Γούσιας, έστησαν τις δίκες σε βάρος αξιωματικών που είχαν σπουδάσει τον πόλεμο, αφού οι δικές τους ερασιτεχνικές κινήσεις οδήγησαν στον όλεθρο μονάδες του ΔΣΕ τις οποίες διοικούσαν (ως αντιστράτηγοι!). Ειδικά μετά την καθαίρεση και απομάκρυνση του Μάρκου Βαφειάδη, άνοιξε ο δρόμος για τη φυσική αλλά και ηθική εξόντωση αξιωματικών που είχε επιτρέψει το ΚΚΕ να βγουν στο δεύτερο αντάρτικο (άλλοι, όπως ο Στέφανος Σαράφης και ο Θεόδωρος Μακρίδης, κρατήθηκαν στις πόλεις και κατέληξαν εξόριστοι στα ξερονήσια).

Ο αποδιοπομπαίος τράγος είχε βρεθεί, οι άνθρωποι πού έπαιξαν το κεφάλι τους στα βουνά την περίοδο της Κατοχής ήταν «πράκτορες», «προδότες», «εχθροί του κόμματος». Η τραγωδία που μετά το πρώτο αντάρτικο είχε αρχίσει με την εκκαθάριση των καπετάνιων, αρχής γενομένης από τον πρωτοκαπετάνιο Άρη Βελουχιώτη, στο δεύτερο αντάρτικο είχε θύματα τους έμπειρους αξιωματικούς του τακτικού στρατού που στελέχωσαν το ΔΣΕ. Τα στοιχεία που παρουσίασαν ο Θανάσης Σφήκας και η Ιωάννα Παπαθανασίου, μαρτυρίες στελεχών του ΔΣΕ που κατατέθηκαν στην κομματική ηγεσία έπειτα από την καθαίρεση του Ζαχαριάδη και την προσωρινή αποσταλινοποίηση του ΚΚΕ, συγκλίνουν όλα σε μια κατεύθυνση: η ηγετική ομάδα είχε επιλέξει τον Γιαννούλη, τον Γεωργιάδη και άλλους αξιωματικούς για να τους χρεώσει την αναπόφευκτη ήττα. Μια ήττα απόρροια των τραγικών στρατιωτικών κινήσεων του Ζαχαριάδη και των εμπίστων του, της έλλειψης πολεμικού υλικού, επιμελητείας αλλά και ικανού αριθμού μαχητών.

Ο Χείμαρρος, που γνωρίζει τα της μάχης της Έδεσσας, η αποτυχία της οποίας έφερε τον Γεωργιάδη στο εδώλιο ενός διατεταγμένου στρατοδικείου, ήταν κατηγορηματικός: Ο Γεωργιάδης είχε προτείνει την αναβολή της μάχης για μια μέρα ώστε να ξεκουραστούν οι μαχητές που είχαν διασχίσει πεζοί τα βουνά επί πέντε μέρες, αλλά ο Γούσιας αρνήθηκε και έδωσε την εντολή να ξεκινήσει η μάχη. Στην έκθεσή του κατόπιν, ο ίδιος Γούσιας, επικαλείται ως μιαν από τις αιτίες της αποτυχίας, την κούραση των μαχητών! Αλλά επιρρίπτει την ευθύνη στον ιεραρχικά κατώτερο Γεωργιάδη…

Οι απλοί μαχητές

Ήταν ίσως η πιο σκοτεινή περίοδος του κομμουνιστικού κινήματος, την ίδια στιγμή που οι απλοί μαχητές κατόρθωναν να ξεπερνούν τις ελλείψεις σε οπλισμό, επιμελητεία και περίθαλψη, με τιτάνιες και ευρηματικές προσπάθειες.

Λίγα χιλιόμετρα από την εκκλησία του χωριού Τρίγωνο όπου δικάστηκε ο ταξίαρχος Γεωργιάδης, σώζεται ένα κρυφό νοσοκομείο του ΔΣΕ. Είναι η «Σπηλιά Κόκκαλη», έξω από το Βροντερό, σε μια πλαγιά, όπου ο αρχίατρος του Δημοκρατικού Στρατού Επαμεινώνδας Σακελλαρίου είχε στήσει ένα ακόμη ορεινό νοσοκομείο. Δουλεύοντας με εξοντωτικούς ρυθμούς, οι στρατιώτες κατάφεραν να κάνουν τη σπηλιά νοσοκομείο μέσα σε 22 μέρες, όταν ο χρόνος που χρειάζεται σήμερα με πολύ πιο εξελιγμένα μέσα είναι τουλάχιστον δυο μήνες.

Έξω από αυτήν τη σπηλιά, ο Βασίλης Γκανάτσιος, ακούγοντας τον αρχιτέκτονα Γιώργο Κολιόπουλο να περιγράφει πώς τη βρήκε, όταν ανέλαβε τη συντήρηση του εσωτερικού της και τα στοιχεία της κατασκευής της, ήταν πολύ συγκινημένος. «Δεν είχα έρθει ποτέ εδώ», είπε. Κι ας ήμουν δίπλα, στο Βροντερό. Μόνο στη Σπηλιά του Ζαχαριάδη πήγα δυο φορές…».

Η Σπηλιά του Ζαχαριάδη, ένα από τα κρησφύγετα του ηγέτη του ΚΚΕ, βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα πιο εκεί, απρόσιτη και ασφαλής, χάρη στο ανάγλυφο του εδάφους. Δυο σπηλιές, δυο εκ διαμέτρου αντίθετα στοιχεία στο δράμα του Εμφύλιου.

«Το ερώτημα, επομένως, πώς θα αναμετρηθούμε με τις ‘σκοτεινές’ ή θα γράψουμε τις ‘λευκές’ σελίδες της ιστορίας (…) είναι κρίσιμο και απαιτεί τεκμηριωμένες απαντήσεις», όπως επιμένει ο εμπνευστής των εκδηλώσεων Τριαντάφυλλος Μηταφίδης.

Τιμή στον δολοφονημένο ταξίαρχο Γεωργιάδη. ΑΥΓΗ, 03.09.2013

Τσαουσίδης Κλέαρχος

Μια οδυνηρή αναδρομή στα χρόνια του Εμφυλίου έγινε το Σαββατοκύριακο που πέρασε στην περιοχή των Πρεσπών της Φλώρινας. Η Εταιρία Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων (ΕΔΙΑ) Κεντρικής & Δυτικής Μακεδονίας 1940-74 οργάνωσε στο Δημαρχείο Πρεσπών, στον Λαιμό, την 6η Ετήσια Θεματική Συνάντηση για τον Εμφύλιο.
Το θέμα: «Οι εκκαθαρίσεις στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας: Αναψηλαφώντας την υπόθεση του ταξίαρχου Γιώργου Γεωργιάδη».
Εισηγητές ήταν οι ιστορικοί Ιωάννα Παπαθανασίου, επιστημονική συνεργάτις των ΑΣΚΙ, με τον καθηγητή του ΑΠΘ Θανάση Σφήκα και ο θαλερός υποστράτηγος του ΔΣΕ Βασίλης Γκανάτσιος, ο Χείμαρρος για τους αντάρτες του.
Προλογίζοντας την εκδήλωση ο πρόεδρος της ΕΔΙΑ Τριαντάφυλλος Μηταφίδης τόνισε: «Έχει αλλάξει στην εποχή μας η σχέση μας με την ιστορία; Σε μια εποχή πολέμων μνήμης ευσταθεί ο ισχυρισμός πως οι άνθρωποι έχουν λιγότερη συνείδηση της ιστορίας τους, καθώς είναι απορροφημένοι από τα τυραννικά προβλήματα της καθημερινότητας; Πρέπει ή δεν πρέπει να θυμόμαστε; Συντελεί η συλλογική ιστορική μνήμη στην επούλωση των τραυμάτων ή μήπως τα κακοφορμίζει;».
Οι δυο ιστορικοί παρέθεσαν σειρά στοιχείων που ενισχύουν την πεποίθηση ότι ο Γεωργιάδης, αξιωματικός του τακτικού στρατού στον πόλεμο της Αλβανίας (όπως και ο ταξίαρχος Γιαννούλης), αποτέλεσε τον αποδιοπομπαίο τράγο για την ηγεσία του ΚΚΕ, που ήθελε να καλύψει τα λάθη της στα τέλη του ’48, λάθη που οδήγησαν σε μοιραίες ήττες. Αναδείχτηκε όμως και η παράμετρος της εκδικητικής τάσης των ανώτατων στελεχών του ΚΚΕ Γιώργου Βοντίτσιου Γούσια και Δημήτρη Βλαντά (με δικό του σημείωμα ο Γεωργιάδης οδηγήθηκε όχι στην εκτέλεση, αλλά στη δολοφονία).
Ο υποστράτηγος Γκανάτσιος σκιαγράφησε το κλίμα στα ανώτατα κλιμάκια του ΔΣΕ και τη διάθεση της ηγετικής ομάδας να επιρρίπτει κάθε αποτυχία κυρίως σε αξιωματικούς του τακτικού στρατού που είχαν βγει στο βουνό την περίοδο της κατοχής και οργανώθηκαν στον ΕΛΑΣ.
Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν ο βουλευτής Φλώρινας του ΣΥΡΙΖΑ, Θανάσης Γερμανίδης, και αντιπροσωπία του ΣΥΡΙΖΑ Καστοριάς.
Την Κυριακή οι προσκυνητές ανέβηκαν στη «Σπηλιά Κόκκαλη», έξω από το Βροντερό, σε μια πλαγιά όπου ο αρχίατρος του Δημοκρατικού Στρατού Επαμεινώνδας Σακελλαρίου είχε στήσει ένα ακόμη ορεινό νοσοκομείο.

Στις «πύλες της κολάσεως»

Ο δήμιος σκοτώνει πάντα δύο φορές,

τη δεύτερη με τη λήθη.

ΕΛΙ ΒΙΖΕΛ

«27 Ιανουαρίου [1945]: Η αυγή. Στο πάτωμα η ντροπή, τα σπασμένα ισχνά μέλη, το πράγμα Σομόγκυ. […] Οι Ρώσοι μπήκαν στο στρατόπεδο, ενώ ο Σαρλ κι εγώ μεταφέραμε τον Σομόγκυ λίγο μακριά. Ήταν πολύ ελαφρύς. Αναποδογυρίσαμε το φορείο στο γκρίζο χιόνι. Ο Σαρλ έβγαλε τον μπερέ. Εγώ λυπήθηκα που δεν είχα μπερέ».

Μ’ αυτή τη συγκλονιστική εικόνα -κραυγή ανεξίτηλης μνήμης κλείνει ο Πρίμο Λέβι τη μαρτυρία του για το Άουσβιτς όπου, σαν αύριο, ο Κόκκινος Στρατός, καθώς προέλαυνε στην Πολωνία, απελευθέρωνε τους 7.000 σκελετωμένους κρατούμενους που είχαν επιζήσει. Οι Ναζί πριν λίγες μέρες πάσχιζαν να εκκενώσουν το στρατόπεδο της ανείπωτης φρίκης, σέρνοντας σε πορείες θανάτου 58.000 έγκλειστους. Όσους δηλ. δεν είχαν γίνει στάχτη και μπούρμπερη στα κρεματόρια του Χίτλερ, του «οραματιστή της νέας Ευρώπης» σύμφωνα με το νοσταλγό του Μιχαλολιάκο!

Στις 7 Οκτωβρίου 1944 Εβραίοι κρατούμενοι ανατίναξαν ένα κρεματόριο. Ανάμεσα στους εξεγερμένους 300  Έλληνες Εβραίοι, πολλοί απ’ αυτούς αξιωματικοί στον ελληνοϊταλικό πόλεμο, καθώς και Εβραιοπούλες από τη Θεσσαλονίκη που δούλευαν στο εργοστάσιο πυρομαχικών ΟΥΝΙΟΝ.

Η Θεσσαλονίκη -και επίσημα, φευ!, «μαρτυρική πόλη»- θα βρεθεί δικαιωματικά στο επίκεντρο των αυριανών εκδηλώσεων για τη «Διεθνή Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος και πρόληψης των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας», όπως την  καθιέρωσε το 2005 ο ΟΗΕ και περιόρισε η Βουλή σε «Εθνική Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και ηρώων του Ολοκαυτώματος». Γιατί αύριο η ανθρωπότητα δεν τιμά μόνο τα θύματα της ναζιστικής πανούκλας, που εξόντωσε εκατομμύρια ανθρώπους ως «υπανθρώπους» για λόγους καταγωγής και μόνο, αλλά είναι εμβληματική όλων των θυμάτων του ρατσισμού και του άγριου καπιταλισμού, που εφαρμόζεται ιδιαίτερα στον τόπο μας. Αλλιώς, «το Ολοκαύτωμα θα καταστεί ένα τυχαίο αποτέλεσμα, ένα ανάπηρο πρωτόζωο που θα εξοκείλει, ανίκανο, προς το χάος… ενώ αποτελεί αξία. Διότι, μέσα από απροσμέτρητη οδύνη μας οδήγησε σε απροσμέτρητη γνώση», όπως υπογραμμίζει ο επιζήσας των Άουσβιτς και Μπούχενβαλντ  νομπελίστας συγγραφέας  Ίμρε Κέρτες.

Πέρα από την ανθρώπινη διάσταση αυτού του δράματος, που ξεπερνά κάθε φαντασία, το ξεκλήρισμα των επί τεσσεράμισι αιώνες εβραικής καταγωγής κατοίκων της «αλλοίωσε το ιστορικό πρόσωπο της πόλης και στέρησε την κοινωνία της από ένα συστατικό της δημογραφικό, οικονομικό και πολιτισμικό στοιχείο. Η μεταπολεμική Θεσσαλονίκη θα είναι πια μια άλλη πόλη. Η Κατοχή και ο Εμφύλιος σημάδεψαν οριστικά το πρόσωπό της. Η σημερινή, με νέο τρόπο πια, πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη, με άλλες γλώσσες να μιλιούνται και κατοίκους που έχουν έρθει από αλλού, δεν έχει τίποτε να χάσει, μάλλον έχει πολλά να κερδίσει αναγνωρίζοντας το πραγματικό της παρελθόν», όπως τονίζει η Οντέτ Βαρόν-Βασάρ στην εξαιρετικά της κείμενα για τη γενοκτονία των Εβραίων, «Η Ανάδυση μιας Δύσκολης Μνήμης», ΕΣΤΙΑ 2012.

Αυτό το «χρέος μνήμης» (Πρίμο Λέβι) εκπληρώνουν, πέραν της επίσημης-στερεότυπης τελετής στο μνημείο του Ολοκαυτώματος στη μαρτυρική πλατεία Ελευθερίας:

α) Η έκθεση ιστορικών τεκμηρίων στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης «Μια πόλη αναζητά τις κεϊλότ της. Αόρατα πολιτισμικά μνημεία της εβραϊκής Θεσσαλονίκης». Η έκθεση παρουσιάζει τις εβραϊκές συνοικίες που δημιούργησε η Ισραηλιτική Κοινότητα μετά την πυρκαγιά για να στεγάσει τους πυροπαθείς, οι οποίες έχουν ατονήσει στη συλλογική μνήμη της πόλης. Σκοπός της έκθεσης είναι να αντιληφθεί ο επισκέπτης τη στενή σχέση ανάμεσα σε κάθε γωνιά της σύγχρονης Θεσσαλονίκης και στο εβραϊκό παρελθόν της.

β) το «οδοιπορικό μνήμης» που οργανώνει αύριο στις 12.30 η «Αντιφασιστική Συνέλευση Αλληλεγγύης» με αφετηρία τον Παλιό Σιδηροδρομικό Σταθμό, απ’ όπου αναχώρησε στις 15-3-1943 το πρώτο τρένο του θανάτου για το Άουσβιτς με 2.800 Εβραίους συμπολίτες μας στοιβαγμένους σε σφραγισμένα εμπορικά βαγόνια. «Οι πύλες της κολάσεως έχουν ανοίξει για να καταπιούν τον εβραϊκό πληθυσμό της Θεσσαλονίκης», θα γράψει ο Γιάννης Γκλαρνέτατζης στις εξαιρετικές «Στιγμές Σαλονίκης χειμερινές», έκδοση του συνεταιρισμού alterthess.

Τώρα, όπως και τότε, μόνο η αντίσταση στο αλληλοσπάραγμα των θυμάτων της κρίσης και η αλληλεγγύη στα θύματα των ρατσιστικών πολιτικών και ναζιστικών συμμοριών γεννούν ελπίδες για ένα ανθρώπινο μέλλον.

ΑΥΓΗ, «Συναντήσεις», 26/1/2013                                   

                                                                                ΜΗΤΑΦΙΔΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ

δημοτικός σύμβουλος Δήμου Θεσσαλονίκης

 

ΤΑΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ: » Παραμονή Χριστουγέννων»

Είκοσι άνθρωποι κουβαριασμένοι μες σ’ ένα αντίσκηνο

δε μπορείς να σαλέψεις ούτε τη γλώσσα σου

μα είναι πολλά τα χέρια να μοιράσεις την πίκρα σου

πολλές οι ανάσες να ξεχνάς τη βροχή.

Έχει αρκετή θέση

για να πεθάνεις.

Θα κουβαλήσουμε κι απόψε το σακί της νύχτας

θα κολλήσουμε τ’ αποτσίγαρο στη μύτη της αρβύλας μας

θ’ ακουμπήσουμε την καρδιά μας σε μια διπλανή καρδιά

όπως το βράδυ ακουμπάνε οι κουβέρτες και τα όνειρά μας.

Ελάτε λοιπόν

όλοι μαζί

να φυσήξουμε αυτό το μικρό καρβουνάκι στη χόβολη της ελπίδας

τώρα που η λάμπα μας έσβησε

που νυστάζει η σκοπιά

και το στρατόπεδο φόρεσε την κουρελιασμένη χλαίνη

της ομίχλης.

… Μη με λες λοιπόν σύντροφο

έχω ένα σταχτί ουρανό μέσα μου

κρύβω στην τσέπη μου ένα όνειρο κουρελιασμένο

σφίγγω στα χέρια τ’ άγνωστο όνομά μου

σαν το παιδάκι που αγκαλιάζει ένα ξύλινο πόδι

ακουμπισμένο σε μια γωνιά.

Μη με λες λοιπόν σύντροφο.

Την ώρα που οι συντρόφοι μας πεθαίνουνε τραγουδώντας

την ώρα που εσύ ακονίζεις στο μίσος τη σκληρή σου παλάμη

εγώ σε προδίνω

καθώς μέσα στη νύχτα κρυώνω και φοβάμαι τη λησμονιά.

Το ξέρω, ένας σύντροφος πρέπει να ζήσει μιαν άλλη ζωή

και να πεθάνει απλά

όπως κανείς τραβάει την κουβέρτα ως τα μάτια του

κι αποκοιμιέται.

Μα όταν εγώ κι αυτούς εδώ τους στίχους τους γράφω

μήπως μιλήσουν για μένα – όχι, μη με λες σύντροφο.

Είμαι ένα τσαλακωμένο χαρτί που κόλλησε στην αρβύλα σου

καθώς

προχωράς.

Η ασετυλίνη που σφυρίζει στη γωνιά

ένα σπασμένο παράθυρο φιμωμένο με σκοτάδι.

Η σκεπή του μαγειρείου μπάζει νερά.

Βουίζει μες στις χαραμάδες ο άνεμος.

— Θωμά, πάρε τσιγάρο

και μη σκαλίζεις τα δόντια σου, Θωμά.

Μάταια ψάχνεις για ένα τριματάκι

απ’ το παλιό παιδικό χριστόψωμο.

Βουίζουνε τα φλόγιστρα του πετρελαίου. Ο Θωμάς

σφίγγει στα γόνατά του μια πατάτα

και καθαρίζει ήσυχα ήσυχα. Τ’ άλλο του χέρι είναι κομένο.

Κοιτάμε με την άκρη του ματιού το σκοπό που μπαίνει

μ’ ένα φύσημα παγωμένου αέρα. Το σαγώνι του

θα τρέμει πίσω απ’ το χακί κασκόλ.

Σηκώνεις το γιακά της χλαίνης σου. Χιονίζει.

Μια πλάκα φωνογράφου στο Διοικητήριο. Πιο μακριά

η σιωπή. Καλή νύχτα, καλά Χριστούγεννα.

Συλλογιέσαι τ’ άστρα πίσω απ’ την καταχνιά

σκέφτεσαι πως αύριο μπορεί να σε σκοτώσουν.

Μα απόψε αυτή η φωνή είναι μια τσέπη μάλλινη

χώσε τα χέρια σου.

— Καληνύχτα, Θωμά, καλά Χριστούγεννα.

Κ’ η καρδιά σου φωτίζεται σαν χριστουγεννιάτικο τζάμι.

Μακρόνησος 1950

Πολυτεχνείο Θεσσαλονίκης -1973, του Κλέαρχου Τσαουσίδη, alterthess.gr

Εκείνο το απομεσήμερο της 17ης Νοέμβρη τα νέα που έρχονταν από την Αθήνα ήταν καλά. Στην Πατησίων, ο κόσμος γύρω από το Πολυτεχνείο δε μετριότανε και οι από μέσα όλο και δυναμώνανε.
Οι δισταγμοί λιγόστεψαν, «στο κάτω κάτω μπορούμε να μην το κάνουμε;». Και μπήκανε στο δικό μας πολυτεχνείο, στην άκρη της πανεπιστημιούπολης…
Κι εμείς μαζί, που φοιτητές μας είχε βρει η χούντα.
Βιαστικά, θαρρείς και ξέραμε ότι δεν είχαμε ώρα, στήσαμε τον πομπό, τα ιατρεία, τον επισιτισμό και τα άλλα χρειώδη. Θα μέναμε εκεί. Για πόσο;
Θα έρθουν καμιά διακοσαριά να αντέξουμε αν δοκίμαζαν να μπουκάρουν οι απ’ έξω, τραμπούκοι της νύχτας αλλά και φοιτητές και κι εκείνα τα παιδιά της στρατιωτικής Ιατρικής; Γενιά του Πολυτεχνείου κι αυτοί, ε;
Ήρθαν δεκαπλάσιοι και βάλε. Αγνωστα πρόσωπα για τους «μπασμένους» στις οργανώσεις. Ετοιμοι για όλα, δήλωναν.
Για όλα; αναρωτιόμασταν.
Εγιναν οι ομάδες περιφρούρησης κι όταν φάνηκαν κι πρώτοι ασφαλίτες, όλα τα περάσματα ήταν κλεισμένα.
Η Κλεοπάτρα, ο Αντρέας, ο Θωμάς, ο Φώτης, καλούσαν από το ραδιόφωνο τους σαλονικιούς να έρθουν.
Ηρθαν λίγοι, οι πιο πολλοί για να πάρουν τα παιδιά τους. Κι είχε νυχτώσει.
[Τότε δεν υπήρχε ο φαρδύς δρόμος μπροστά στην είσοδο της Πολυτεχνικής, ένα σοκάκι ήταν και προς το Βαρδάρι ένας λοφίσκος βοηθούσε -τους άλλους- να πετάνε πέτρες προς το κτίριο].
Τα χαμόγελα άρχισαν να μαζεύονται, το Συντονιστικό συνεδρίαζε, αλλά τα μηνύματα που έφευγαν στα ερτζιανά όλο και σκλήραιναν.
Όταν ήρθε το νέο για το τανκ στην Αθήνα και για την εκκαθάριση όλων των ερυθρών εστιών γύρω από το Μετσόβιο, ήδη, απ΄ έξω, είχε παρκάρει το «δικό μας» τανκ.
Ο σεβάσμιος πρύτανης, ο αδέκαστος εισαγγελέας, ο έντιμος αστυνομικός διευθυντής, βιάζονταν: Ούτε κουβέντα να βγούμε το πρωί. Τώρα και κανείς δε θα μας πειράξει, θα πάμε σπίτια μας.
Γύρω γύρω λοκατζήδες, κι άλλα τανκ ακροβολισμένα, τεθωρακισμένα στις γωνιές και περιπολικά, πολλά γαλατάδικα και κλούβες.
Γύρισε ο Θωμάς να ξαναμπεί μέσα:
– Τι δουλειά έχουν οι κλούβες, είπε προς τη μεριά που ήταν ο πρύτανης κι ο κύριος εισαγγελέας. Είχαν εξαφανιστεί. Τον άρπαξαν οι μαυροντυμένοι.
Βγαίναμε αργά, ανά τρεις, μας σημάδευαν οι ασφαλίτες και μας έσπρωχναν με τα όπλα οι ένστολοι. Στο κεφαλόσκαλο γινόταν η διανομή. Σαν το χάρο, αδύνατος και ψηλός, ο του Σπουδαστικού αφέντης έδειχνε. Και τα κορμιά πετιόντουσαν στην κλούβα.
Στο πλάι, στο δρομάκι που έβγαζε στο ΑΧΕΠΑ, οι λοκατζήδες όπλιζαν και ξαναόπλιζαν, αλλά άνοιγαν το μπλόκο και τα παιδιά χάνονταν στο σκοτάδι.
Στη Βαλαωρίτου σε φάλαγγα κατ’ άνδρα. Εκατέρωθεν τα κτήνη με τα γκλομπ.
– Τρέξτε.
Και ουρλιαχτά.
Ξεσκαρτάρισμα στον πρώτο όροφο, γυαλιά, λεφτά, κορδόνια, τσιγάρα, όλα στο σωρό πίσω από αυτόν που συλλάβιζε τα ονόματα και έδινε την εντολή:
– Κάτω, στο δωδέκατο, κάτω, στο όγδοο, κάτω, κάτω…
Κάτω, ώς τις 6 το πρωί, ο ήρωας ασφαλίτης Κωστόπουλος, έδερνε το Χρήστο Αγγελόπουλο. Δεμένο φυσικά. Γύρω, στα 14 κελιά, καμιά διακοσαριά (τόσοι δε θέλαμε να μαζευτούμε;), ψάχναμε να δούμε πώς να σταματήσουμε αίματα, πόνους. Άρχιζε η τελευταία μεγάλη νύχτα.
Έφυγε σήμερα κι ο Ρούσσος Βρανάς. Ο καλός μου συνάδερφος που τα ‘βαλε με τη Χούντα και το ΝΑΤΟ!

Μετονομασία της οδού « Περ. Βιζουκίδου» σε «Αγωνιστών Πανεπιστημίου»

Με πρωτοβουλία τριών αυτοδιοικητικών κινήσεων «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ-ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΟΛΗ», «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ», «ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ» και των επικεφαλής τους Τρ. Μηταφίδη, Γ. Θεοδωρόπουλου και Μιχ. Τρεμόπουλου, θα γίνει μετονομασία της οδού του φιλοχιτλερικού καθηγητή Π. Βιζουκίδη σε οδό«Αγωνιστών Πανεπιστημίου», κατ’ εφαρμογή της από 25/8/2012 απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Θεσσαλονίκης.

Η μετονομασία θα γίνει την Κυριακή 25 Νοεμβρίου, στις 11.00 π.μ. στο «πάρκο Βιζουκίδου» των 40 Εκκλησιών, επέτειο της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοπόταμου το 1942. Είναι η μέρα που η Βουλή των Ελλήνων με το Ν. 1285/1982  καθιέρωσε ως επίσημη γιορτή της «Εθνικής-αντιφασιστικής αντίστασης».

Γοργοπόταμος 25 Νοεμβρίου 1942:

Σύμβολο αντίστασης στο Φασισμό και τους νοσταλγούς του!

Γοργοπόταμος 25/11/1942: αντάρτες του ΕΛΑΣ, του ΕΔΕΣ και ομάδα Άγγλων σαμποτέρ πραγματοποιούν το μεγαλύτερο σαμποτάζ στην κατεχόμενη από τον Άξονα Ευρώπη: ανατινάζουν τη γέφυρα του Γοργοπόταμου έξω από τη Λαμία, διακόπτοντας για μήνες τον ανεφοδιασμό των ναζιστικών δυνάμεων στη Β. Αφρική. Στη μάχη που δόθηκε με την ιταλική φρουρά της γέφυρας, σκοτώθηκαν 25 στρατιώτες. Οι Ιταλοί σε αντίποινα εκτέλεσαν 16 πολίτες από την Υπάτη.

Γοργοπόταμος 29/11/1964: Η κυβέρνηση της Ενώσεως Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου αποφασίζει να γιορτάσει επίσημα την επέτειο της θρυλικής ανατίναξης. Η εκδήλωση, στην οποία συμμετείχαν 20.000 άνθρωποι, κατέληξε σε τραγωδία, καθώς εξερράγη «παλιά» νάρκη που σκόρπισε το θάνατο – 13 νεκροί, ανάμεσά τους κι ένα 12χρονο κορίτσι, και πάνω από 80 τραυματίες. Η έκρηξη σημειώθηκε την ώρα που ξέσπασαν επεισόδια, καθώς η Χωροφυλακή εμπόδισε να καταθέσουν στεφάνια αντιστασιακοί που δεν περιλαμβάνονταν στο επίσημο πρόγραμμα.

Για τη φονική νάρκη το πόρισμα της 8μελούς επιτροπής αξιωματικών απεφάνθη: «Να θεωρηθεί το γεγονός της εκρήξεως της νάρκης ως τυχαίον συμβάν, μη συνδεόμενον με πράξεις ή ενεργείας σκοπίμους και λαβούσας χώραν κατά το πρόσφατον παρελθόν»!

Οι πολίτες όμως που συμμετείχαν στο γιορτασμό παραπέμφθηκαν στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο Λαμίας (26/5-17/6/1965) με βαρύτατες κατηγορίες («Στάσις», «Αντίστασις», «Σωματικαί βλάβαι», κ.ά.). Καταδικάστηκαν 18 αντιστασιακοί σε φυλάκιση ακόμη και τριών ετών. Ανάμεσά τους ο στρατηγός Γ. Αυγερόπουλος και ο Σπύρος Μπέκιος (ΕΛΑΣ), που συμμετείχαν στην ανατίναξη της γέφυρας το 1942.

Το τεράστιο θέμα της φονικής νάρκης δεν ερευνήθηκε δικαστικά και τα ερωτήματα παρέμειναν αναπάντητα. Μια «απάντηση» ήρθε εντελώς απρόσμενα από την αμερικανική πρεσβεία το βράδυ της 4ης Αυγούστου 1965 – επέτειος της δικτατορίας του Μεταξά αλλά και μέρα που έπεσε στη Βουλή η πρώτη υπό τον Γ. Νόβα «βασιλική κυβέρνηση των αποστατών». Έφτασε στα γραφεία των εφημερίδων «Έθνος» και «Αθηναϊκή» ένα έγγραφο – βόμβα με ημερομηνία 18.6.65 – την επομένη δηλ. της δίκης της Λαμίας. Με αυτό ο συνταγματάρχης Ο. Κ. Μάρσαλ, στρατιωτικός ακόλουθος της πρεσβείας, ενημέρωσε το υπουργείο Στρατιωτικών των ΗΠΑ για τα «γεγονότα» του Γοργοπόταμου, τη δίκη, και για την «Επιχείρηση ARROW-1» («BEΛΟΣ -1»):

 «Εκείνοι οι οποίοι ανεμείχθησαν, ενημερώθησαν πλήρως και ενήργησαν υπό τον αυστηρόν έλεγχον των αξιωματικών της CIA»! Οι δράστες ήρθαν από τη Γερμανία και ήταν Έλληνες (ή και Έλληνες), αφού «ουδεμίαν είχον επαφήν με τον τοπικόν πληθυσμόν ή μετά των συγγενών των και μετεφέρθησαν αμέσως εις βάσιν, εις Γερμανίαν»… Αναμφιβόλως η επιχείρησις θα ήτο πολύ περισσότερον αποτελεσματική, εάν οι φίλοι μας [«εις τον Στρατόν και το Ναυτικόν»] εξεμεταλλεύοντο καταλλήλως την κατάστασιν η οποία εδημιουργήθη εις την χώραν»!

Επρόκειτο, λοιπόν, για προβοκάτσια της CIA με στόχο την ομαλή πορεία της χώρας σ’ ένα δημοκρατικότερο δρόμο που διακόπηκε, αρχικά με το βασιλικό πραξικόπημα (15 Ιουλίου 1965) και μετά με τη δικτατορία στις 21 Απριλίου 1967.

Γοργοπόταμος 25/11/2012:  Εβδομήντα χρόνια μετά «η γέφυρα που ένωσε τους Έλληνες απέναντι στο φασισμό», τους χωρίζει ως «κόκκινη γραμμή» τόσο απέναντι στους Χρυσαυγίτες Νέο-ναζί, όσο και σε όσους, όπως η Επιτροπή Έγκρισης Ονοματοθεσιών της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κ. Μακεδονίας, εξακολουθούν να δίνουν συγχωροχάρτι σε δωσίλογους ή Χιτλερόφρονες, όπως ο καθηγητής «φον» Π. Βιζουκίδης, που το διορισμένο από τη χούντα Δ.Σ. του Δήμου Θεσσαλονίκης στις 28/5/1969 τον τίμησε με δρόμο στις 40 Εκκλησιές!

Έτσι οι λίαν επιεικώς ανιστόρητοι της παραπάνω Επιτροπής απέρριψαν στις 19/10/2012 ως «ανεπαρκή και μη πειστική» (sic!) την από 25/8/2012 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Θεσσαλονίκης να μετονομαστεί η «οδός Π. Βιζουκίδου» σε «Αγωνιστών Πανεπιστημίου», προς τιμήν των εκπαιδευτικών – φοιτητών που αγωνίστηκαν εναντίον κάθε μορφής τυραννίας κατά την ογδοντάχρονη διαδρομή του ΑΠΘ.

Γι’ αυτό οι αυτοδιοικητικές κινήσεις «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ-ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΟΛΗ», «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ», «ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ»  καλούν τους δημοκρατικούς συμπολίτες/σες μας την Κυριακή 25 Νοεμβρίου, στις 11.00 π.μ. στο «πάρκο Βιζουκίδου» των 40 Εκκλησιών, να μετονομάσουν την «οδό Π. Βιζουκίδου» σε «Αγωνιστών Πανεπιστημίου», υλοποιώντας την απόφαση του Δ.Σ. Θεσσαλονίκης.

«θέλουμε να θυμόμαστε, γιατί θέλουμε ν’ αλλάξουμε τον κόσμο!»

 Θεσσαλονίκη 21/11/2012

Μηταφίδης Τριαντάφυλλος,  δημοτικός σύμβουλος

Θεοδωρόπουλος Γιώργος, περιφερειακός σύμβουλος

Τρεμόπουλος Μιχάλης, περιφεριακός σύμβουλος 

                                                                

οι επίγονοι, Μ. Αναγνωστάκης

ΟΙ ΕΠΙΓΟΝΟΙ

Εδώ οι πόρτες έγιναν στόματα

Βγαίνουνε ολοένα άνθρωποι σαν οργισμένες λέξεις

Σε δαχτυλοδειχτούν και σε υβρίζουν˙

Νέοι, χτες μόλις παιδιά, με την φλόγα στα μάτια

Νομίσματα νιόκοπα γεμάτα πάθος αγοράς

Όμως το παρελθόν δεν αγοράζεται

δε μπορεί πια ν’ αγοραστεί

Η κάθε σπασμένη φωλιά η κάθε σβησμένη λέξη.

Εδώ τα παράθυρα γίναν αγχόνες

Δουλεύουν νύχτα μέρα σα ματόκλαδα

Όμως το αίμα Εκείνων δεν απαγχονίζεται

Δεν υποπτεύονται πώς ολοένα τους κυκλώνει

Δεν υποπτεύονται τι ξεπουλήθηκε—για να δολοφονούν.

Κι όμως υπάρχει πάντα μια εκδίκηση

Μια μυστική ενέδρα χωρίς διέξοδο

Ένας κοχλίας πού ριζώνει πιο βαθιά.

(Στο τέλος όταν όλοι π ε ρ ά σ ο υ ν σαν κι εμάς)

Μανόλης Αναγνωστάκης